Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, "koş-" fiilini oldurgan çatılı hale getirdiğimizde hangi nesneyle kullanmamızın en uygun olacağını bulmamız isteniyor. Haydi adım adım inceleyelim:
- 1. Oldurgan Çatı Nedir?
Oldurgan çatılı fiiller, geçişsiz (nesne alamayan) bir fiilin, "-t, -r, -dır (-dir, -dur, -dür, -tır, -tir, -tur, -tür)" eklerinden birini alarak geçişli (nesne alabilen) hale gelmesidir. Yani, eylemi başkasına yaptırma anlamı katılır. Örneğin, "uyu-" (geçişsiz) fiiline "-t" eki getirerek "uyut-" (geçişli) fiilini elde ederiz. "Çocuk uyudu." derken nesne yoktur, ama "Anne çocuğu uyuttu." derken "çocuğu" nesne olmuştur.
- 2. "Koş-" Fiilini İnceleyelim:
"Koş-" fiili geçişsiz bir fiildir. Kendi kendine yapılan bir eylemdir, nesne almaz. "Ben koşuyorum." cümlesinde "neyi koşuyorum?" veya "kimi koşuyorum?" sorularına cevap veremeyiz.
- 3. "Koş-" Fiilini Oldurgan Yapalım:
"Koş-" fiilini oldurgan çatılı yapmak için uygun eki getirmemiz gerekir. Bu fiile genellikle "-tur" eki getirilir ve "koştur-" fiili elde edilir. Artık "koştur-" fiili geçişli hale gelmiştir. Yani, "birini koşmaya sevk etmek, birinin koşmasını sağlamak" anlamını taşır ve bir nesne alabilir.
- 4. Seçenekleri "Koştur-" Fiilinin Nesnesi Olarak Değerlendirelim:
"Koştur-" fiili geçişli olduğu için bir nesneye ihtiyaç duyar. "Kimi koşturdu?" veya "Neyi koşturdu?" sorularına cevap verebilen bir nesne arıyoruz.
- A) Çocuk: "Antrenör çocuğu koşturdu." cümlesi kurulabilir. "Çocuk" burada nesne görevindedir.
- B) Antrenör: "Müdür antrenörü koşturdu." cümlesi kurulabilir. "Antrenör" burada nesne görevindedir.
- C) Sporcu: "Antrenör sporcuyu koşturdu." cümlesi kurulabilir. "Sporcu" burada nesne görevindedir.
- D) Takım: "Antrenör takımı koşturdu." cümlesi kurulabilir. "Takım" burada nesne görevindedir.
- 5. En Uygun Nesneyi Belirleyelim:
Yukarıdaki tüm seçenekler "koştur-" fiilinin nesnesi olabilir gibi görünse de, soruda "oldurgan çatılı bir fiil elde ederiz" ifadesiyle, bu çatının anlamını en iyi ve en tipik şekilde ortaya koyan nesne sorulmaktadır. "Koşturmak" eylemi, genellikle birinin (özellikle bir yetkilinin veya çalıştırıcının) başka birini (özellikle bir sporcuyu veya bir grubu) fiziksel aktivite yapmaya zorlaması veya yönlendirmesi durumunda kullanılır. "Antrenörün sporcuyu koşturması" durumu, oldurgan çatının "birine bir eylemi yaptırma" anlamını en net ve yaygın şekilde gösteren örnektir. Bir antrenörün görevi sporcularını çalıştırmak, onlara koşu yaptırmaktır. Bu durum, "koştur-" fiilinin oldurgan yapısını en doğal ve mantıklı şekilde tamamlar.
Bu nedenle, "koş-" fiilini oldurgan çatılı hale getirdiğimizde, "sporcu" nesnesiyle kullanmak, bu çatının anlamını en iyi şekilde yansıtır.
Cevap C seçeneğidir.
