10. "Akşamki yemek çok lezzetliydi." ve "Benim arabam seninkinden daha hızlı." cümlelerinde kullanılan "ki"ler için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) İkisi de bağlaçtır
B) İkisi de ilgi zamiridir
C) Birincisi sıfat yapan ek, ikincisi ilgi zamiridir
D) İkisi de sıfat yapan ektir
Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bu soruda, Türkçede sıkça karşımıza çıkan ve bazen karıştırılabilen "ki" eklerinin görevlerini inceleyeceğiz. "Ki" eki, cümlede kullanıldığı yere ve anlamına göre farklı görevler üstlenebilir: sıfat yapan ek (-ki), ilgi zamiri (-ki) veya bağlaç (ki).
- Birinci Cümle: "Akşamki yemek çok lezzetliydi."
- Buradaki "ki", "akşam" kelimesine eklenerek "yemek" kelimesini niteleyen bir sıfat oluşturmuştur.
- "Hangi yemek?" diye sorduğumuzda cevabı "akşamki yemek" olur.
- Bir ismin önüne gelerek onu niteleyen, yani "hangi?" sorusuna cevap veren "-ki" ekine sıfat yapan ek denir. Bu ek, bir ismi sıfat görevine getirir.
- Örnek: "Yoldaki taş", "evdeki hesap", "yarınki sınav".
- İkinci Cümle: "Benim arabam seninkinden daha hızlı."
- Buradaki "seninki" kelimesi, "senin araban" anlamında kullanılmıştır. Yani, daha önce bahsedilen veya cümleden anlaşılan bir ismin (araba) yerini tutmuştur.
- Bir ismin yerini tutan, genellikle aitlik veya ilgi bildiren "-ki" ekine ilgi zamiri denir. Bu zamir, bir ismin yerine geçerek tekrardan kaçınmayı sağlar.
- Örnek: "Benim kalemim seninkinden güzel." (senin kaleminden), "Onun evi bizimkinden büyük." (bizim evimizden).
- Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) İkisi de bağlaçtır: Bağlaç olan "ki" ayrı yazılır (örneğin: "Duydum ki geliyormuşsun."). Bu örneklerdeki "ki"ler bitişik yazıldığı için bağlaç olamazlar.
- B) İkisi de ilgi zamiridir: Birinci cümledeki "ki" sıfat yaptığı için bu seçenek yanlıştır.
- C) Birincisi sıfat yapan ek, ikincisi ilgi zamiridir: Yaptığımız analizle tamamen uyuşmaktadır.
- D) İkisi de sıfat yapan ektir: İkinci cümledeki "ki" bir ismin yerini tuttuğu için sıfat yapan ek değildir.
Bu bilgiler ışığında, doğru seçeneğin C olduğunu rahatlıkla görebiliriz.
Cevap C seçeneğidir.
