15 N'luk sabit sürtünme kuvvetinin olduğu bir yüzeyde, 25 N'luk kuvvetle çekilen bir cisim hangi tür kuvvetler etkisindedir?
A) Dengelenmiş kuvvetlerBu soruyu çözmek için, cisme etki eden tüm kuvvetleri belirleyip bunların toplam etkisine bakmamız gerekiyor. Bir cismin hangi tür kuvvetler etkisinde olduğunu anlamak için, cisme etki eden net kuvveti (bileşke kuvveti) bulmalıyız.
Öncelikle, cisme etki eden kuvvetleri ve yönlerini belirleyelim:
Cismi çeken kuvvet (uygulanan kuvvet): $25 N$ (Bu kuvvet, cismi belirli bir yönde hareket ettirmeye çalışır.)
Sürtünme kuvveti: $15 N$ (Bu kuvvet, cismin hareketine her zaman zıt yönde etki eder ve hareketi engellemeye çalışır.)
Net kuvvet, cisme etki eden tüm kuvvetlerin vektörel toplamıdır. Çekme kuvveti ile sürtünme kuvveti zıt yönlü olduğu için, net kuvvet bu iki kuvvetin farkı olacaktır:
Net Kuvvet = Çekme Kuvveti - Sürtünme Kuvveti
Net Kuvvet = $25 N - 15 N$
Net Kuvvet = $10 N$
Cisme etki eden net kuvvet $10 N$ olarak bulundu. Bu değer sıfırdan farklıdır.
Şimdi, seçeneklerdeki kavramları inceleyelim:
Dengelenmiş kuvvetler: Bir cisme etki eden net kuvvet sıfır ise, cisim dengelenmiş kuvvetlerin etkisindedir. Bu durumda cisim ya duruyor haldedir ya da sabit hızla hareket etmektedir (ivmesiz hareket).
Dengelenmemiş kuvvetler: Bir cisme etki eden net kuvvet sıfırdan farklı ise, cisim dengelenmemiş kuvvetlerin etkisindedir. Bu durumda cisim ivmeli hareket yapar, yani hızı değişir (ya artar ya azalır ya da yönü değişir).
Hesaplamalarımıza göre, cisme etki eden net kuvvet $10 N$'dur ve bu değer sıfırdan farklıdır. Bu durumda, cisim dengelenmemiş kuvvetlerin etkisindedir. Dengelenmemiş kuvvetler, cismin hareket yönünde hızlanmasına neden olacaktır.
C) Eylemsizlik kuvvetleri: Eylemsizlik kuvvetleri, genellikle ivmeli referans sistemlerinde ortaya çıkan veya Newton'un birinci yasasıyla ilgili bir kavramdır, doğrudan buradaki kuvvetlerin dengesiyle ilgili değildir.
D) Dengeleyici kuvvetler: Dengeleyici kuvvetler, bir sistemi dengeye getirmek için uygulanan ek kuvvettir. Soru, zaten var olan kuvvetlerin cisim üzerindeki etkisini sormaktadır, dengeleyici bir kuvvetin varlığını değil.
Cevap B seçeneğidir.