Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruyu çözmek için öncelikle bilimsel araştırmalarda kullanılan değişken türlerini anlamamız gerekiyor. Bir araştırmada, incelenen olayları veya özellikleri temsil eden değerlere "değişken" adını veririz. Bu değişkenler arasındaki ilişkiyi anlamak, araştırmanın temel amacıdır.
Şimdi sorumuzdaki senaryoyu inceleyelim ve değişken türlerini adım adım açıklayalım:
- Araştırmanın Amacı: Bir araştırmacı, öğrencilerin ders çalışma süreleri ile sınav başarıları arasındaki ilişkiyi incelemek istemektedir.
- Bağımsız Değişken (Independent Variable): Bir araştırmada etkisi incelenen, araştırmacı tarafından manipüle edilen (değiştirilen) veya seçilen değişkendir. Kısacası, "sebep" veya "etkileyen" değişkendir. Bu araştırmada, "ders çalışma süreleri" bağımsız değişkendir çünkü araştırmacı bunun sınav başarısını etkilediğini düşünmektedir.
- Bağımlı Değişken (Dependent Variable): Bağımsız değişkenden etkilenen, bağımsız değişkendeki değişikliklere bağlı olarak değişen değişkendir. Kısacası, "sonuç" veya "etkilenen" değişkendir. Bu araştırmada, "sınav başarısı" bağımlı değişkendir çünkü araştırmacı, ders çalışma sürelerindeki değişikliklerin sınav başarısını nasıl etkilediğini gözlemlemek istemektedir. Sınav başarısı, ders çalışma süresine "bağımlıdır".
- Kontrol Değişkeni (Control Variable): Araştırmanın sonuçlarını etkileyebilecek ancak araştırmanın odak noktası olmayan, bu nedenle sabit tutulmaya veya etkisi ortadan kaldırılmaya çalışılan değişkendir. Örneğin, bu araştırmada öğrencilerin zeka seviyesi veya önceki bilgi düzeyi bir kontrol değişkeni olabilir.
- Düzenleyici Değişken (Moderating Variable): Bağımsız değişken ile bağımlı değişken arasındaki ilişkinin yönünü veya gücünü etkileyen değişkendir. Örneğin, ders çalışma süresi ile sınav başarısı arasındaki ilişkinin, öğrencilerin motivasyon düzeyine göre değişmesi durumunda motivasyon düzenleyici değişken olabilir.
Sorumuzda, araştırmacı "ders çalışma sürelerinin" "sınav başarısını" nasıl etkilediğini merak etmektedir. Bu durumda, ders çalışma süreleri bir etki (sebep) yaratırken, sınav başarısı bu etkiden ortaya çıkan bir sonuçtur. Dolayısıyla, sınav başarısı bağımsız değişkene (ders çalışma süresi) bağlı olarak değişen, yani ondan etkilenen değişkendir.
Cevap B seçeneğidir.
