Sözcükte anlam yazılı soruları Test 2

1. "Bu yemek çok ağır gelmiş olacak ki midem altüst oldu." cümlesindeki "ağır" sözcüğü için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Gerçek anlam
B) Mecaz anlam
C) Terim anlam
D) Yan anlam

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruda, bir kelimenin cümle içindeki kullanımına göre hangi anlam türüne girdiğini bulmamız isteniyor. "Ağır" kelimesinin farklı anlamlarını düşünerek doğru cevabı bulalım:

• Öncelikle, "ağır" kelimesinin temel, yani gerçek anlamını hatırlayalım. "Ağır" kelimesi gerçek anlamda, bir cismin kütlesinin fazla olması, yani tartıldığında çok gelmesi durumunu ifade eder. Örneğin, "Bu çanta çok ağır, taşıyamıyorum." cümlesindeki "ağır" kelimesi gerçek anlamda kullanılmıştır.

• Şimdi sorudaki cümleye bakalım: "Bu yemek çok ağır gelmiş olacak ki midem altüst oldu." Burada yemekten bahsedilirken "ağır" kelimesi kullanılmış. Bir yemeğin fiziksel olarak çok kilolu olması, yani tartıldığında çok gelmesi mümkün değildir. Yemek burada, mideyi rahatsız eden, hazmı zor olan, yağlı veya baharatlı anlamında kullanılmıştır.

• Bir kelimenin gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak, farklı bir kavramı veya durumu anlatmak için kullanılmasına mecaz anlam denir. "Ağır yemek" ifadesindeki "ağır" kelimesi, yemeğin fiziksel ağırlığından ziyade, mideye verdiği rahatsızlığı, hazımsızlığı ve yoğunluğunu ifade eder. Bu kullanım, kelimenin gerçek anlamından tamamen farklı bir bağlamda, soyut bir durumu anlatmak için kullanıldığı için mecaz anlamdır.

• Diğer seçenekleri de kısaca inceleyelim:

  • A) Gerçek anlam: Yukarıda açıkladığımız gibi, yemek için fiziksel ağırlık söz konusu değildir.
  • C) Terim anlam: Bir kelimenin bilim, sanat, spor gibi belirli bir alana özgü, özel bir anlam kazanmasıdır. Örneğin, hukukta "ağır ceza" veya müzikte "ağır metal" gibi. Cümledeki kullanım terim anlam değildir.
  • D) Yan anlam: Bir kelimenin gerçek anlamıyla bağlantılı olarak, ona benzerlik veya ilişki yoluyla kazandığı yeni anlamlardır. Örneğin, "kapının kolu" veya "dağın yamacı" gibi. "Ağır" kelimesinin "ağır uyku" (derin uyku) gibi kullanımları yan anlama örnek olabilir, ancak "ağır yemek" ifadesindeki anlam, gerçek anlamdan daha çok uzaklaşmış ve soyutlaşmıştır, bu yüzden mecaz anlam daha uygun düşer. Yemeğin "ağırlığı" tamamen mide üzerindeki etkisine gönderme yapar, fiziksel bir uzantı değildir.

Bu durumda, "ağır" kelimesi "hazmı zor, mideyi rahatsız eden" anlamında kullanıldığı için mecaz anlamdadır.

Cevap B seçeneğidir.