Sevgili öğrenciler, bu soru Lozan Antlaşması'nın önemli maddelerini ve çözüme kavuşturduğu konuları anlamamızı gerektiriyor. Lozan Barış Antlaşması, Türkiye Cumhuriyeti'nin uluslararası alanda tanınmasını sağlayan ve yeni Türk devletinin sınırlarını, haklarını ve statüsünü belirleyen çok önemli bir belgedir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Türkiye-Suriye sınırı: Lozan Antlaşması'nda Türkiye'nin güney sınırları, özellikle Suriye ile olan sınırı, 20 Ekim 1921 tarihli Ankara Antlaşması'nda belirlenen şekliyle kabul edilmiştir. Hatay'ın durumu daha sonra çözüme kavuşsa da, genel sınır hattı Lozan'da teyit edilmiştir. Dolayısıyla bu konu Lozan'da ele alınmış ve çözüme kavuşturulmuştur.
- B) Boğazların statüsü: Boğazlar (Çanakkale ve İstanbul Boğazları) konusu Lozan'da en çok tartışılan ve üzerinde uzlaşılan önemli başlıklardan biriydi. Antlaşma ile Boğazlar'ın yönetimi uluslararası bir komisyona bırakılmış, çevresi askerden arındırılmış ve savaş gemilerinin geçişi belirli kurallara bağlanmıştır. Bu durum daha sonra 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile Türkiye lehine değişse de, Lozan'da bir statü belirlenmiştir.
- C) Kapitülasyonlar: Osmanlı Devleti döneminden kalan ve yabancı devletlere tanınan ekonomik, hukuki ve idari ayrıcalıklar olan kapitülasyonlar, Türk heyetinin en önemli kırmızı çizgilerinden biriydi. Lozan Antlaşması ile kapitülasyonlar tamamen ve kayıtsız şartsız kaldırılmıştır. Bu, Türkiye'nin tam bağımsızlığı açısından hayati bir adımdı.
- D) Kıbrıs sorunu: Kıbrıs, 1878'den beri İngiliz yönetimindeydi ve I. Dünya Savaşı'nın başlamasıyla İngiltere tarafından ilhak edilmişti. Lozan Antlaşması'nda Türkiye, Kıbrıs üzerindeki tüm haklarından ve iddialarından vazgeçtiğini resmen kabul etmiştir. Ancak bu, "Kıbrıs sorunu" olarak bilinen, adanın gelecekteki siyasi statüsü, bağımsızlığı veya iki toplum arasındaki sorunlar gibi konuların çözüme kavuşturulduğu anlamına gelmez. Lozan'da sadece Türkiye'nin adadaki egemenlik iddialarından feragat etmesi tescillenmiştir. Kıbrıs sorunu, adanın bağımsızlığını kazanması ve sonrasındaki gelişmelerle ortaya çıkan çok daha sonraki bir meseledir. Dolayısıyla Lozan'da çözüme kavuşturulan bir "sorun" olarak değil, Türkiye'nin adadan çekilmesi olarak ele alınmıştır.
Bu bilgiler ışığında, Lozan Antlaşması'nda Türkiye-Suriye sınırı, Boğazların statüsü ve Kapitülasyonlar konuları çözüme kavuşturulurken, "Kıbrıs sorunu" olarak bilinen karmaşık mesele o dönemde henüz bugünkü anlamıyla bir sorun olarak ele alınmamış, sadece Türkiye'nin adadaki haklarından feragat etmesi tescillenmiştir.
Cevap D seçeneğidir.
