🎓 Yapım ekleri ve çekim ekleri 3. sınıf Test 2 - Ders Notu
Bu test, kelimelerin yapısını değiştiren yapım ekleri ve kelimelerin anlamını değiştirmeyen çekim ekleri konularını kapsamaktadır. Bu notlar, testteki soruları çözerken size yardımcı olacaktır.
📌 Yapım Ekleri
Yapım ekleri, kelimelere eklenerek onların anlamlarını veya türlerini değiştiren eklerdir. Yani, yeni kelimeler türetmemizi sağlarlar.
- Yapım ekleri eklendiği kelimenin anlamını değiştirir. Örneğin: "göz" kelimesine "-lük" eki gelerek "gözlük" kelimesini oluşturur.
- Yapım ekleri eklendiği kelimenin türünü değiştirebilir. Örneğin: "su" (isim) kelimesine "-la" eki gelerek "sula-" (fiil) kelimesini oluşturur.
- Bazı yapım ekleri şunlardır: -lık, -lik, -luk, -lük, -cı, -ci, -cu, -cü, -sız, -siz, -suz, -süz, -la, -le.
⚠️ Dikkat: Bir kelimeye birden fazla yapım eki gelebilir ve anlamı daha da değiştirebilir.
📌 Çekim Ekleri
Çekim ekleri, kelimelerin cümle içindeki görevlerini belirten ve anlamlarını değiştirmeyen eklerdir. Kelimenin kime veya neye ait olduğunu, çoğul olup olmadığını veya hangi zamanda olduğunu gösterirler.
- Çekim ekleri kelimenin anlamını değiştirmez, sadece cümle içindeki görevini belirtir. Örneğin: "kitap" kelimesine "-lar" eki gelerek "kitaplar" olur, anlamı değişmez sadece çoğul olduğu belirtilir.
- Çekim ekleri şunlardır: Çoğul ekleri (-lar, -ler), iyelik ekleri (-ım, -im, -un, -ün, -ı, -i, -u, -ü), hal ekleri (-ı, -i, -e, -de, -den).
- "Ev" kelimesini ele alalım: Ev-ler (çoğul), Ev-im (iyelik), Ev-e (hal eki).
💡 İpucu: Çekim ekleri genellikle kelimenin sonuna gelir ve kelimenin temel anlamını korur.
📌 Yapım ve Çekim Eklerini Ayırt Etme
Bir ekin yapım eki mi yoksa çekim eki mi olduğunu anlamak için şu soruları sorabiliriz:
- Ek eklendiğinde kelimenin anlamı değişiyor mu? Eğer değişiyorsa, yapım ekidir.
- Ek eklendiğinde kelimenin türü (isim, fiil vb.) değişiyor mu? Eğer değişiyorsa, yapım ekidir.
- Ek sadece kelimenin cümle içindeki görevini mi belirtiyor? Eğer öyleyse, çekim ekidir.
📝 Örnek: "Balıkçı" kelimesinde "-cı" eki yapım ekidir çünkü "balık" kelimesinin anlamını değiştirerek "balık tutan kişi" anlamı katmıştır. "Balıklar" kelimesinde "-lar" eki çekim ekidir çünkü kelimenin sadece çoğul olduğunu belirtir.
