2. "Bizler bu hafta sonu pikniğe (gidiyoruz)."
Parantez içindeki fiilin kipi ve kişisi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Gelecek zaman - 1. çoğul kişi
B) Geniş zaman - 1. çoğul kişi
C) Şimdiki zaman - 1. çoğul kişi
D) Görülen geçmiş zaman - 1. çoğul kişi
Sevgili öğrenciler, bu soruda parantez içinde verilen fiilin hangi kipte (zaman) ve hangi kişide çekimlendiğini bulmamız isteniyor. Haydi adım adım inceleyelim:
- Öncelikle verilen cümleyi ve fiili dikkatlice okuyalım: "Bizler bu hafta sonu pikniğe (gidiyoruz)."
- Fiilimiz "gidiyoruz" kelimesidir. Bu kelimeyi kök ve eklerine ayırarak inceleyelim:
- Fiilin kökü "git-" fiilidir. Ancak "-iyor" eki geldiğinde "t" sesi "d" sesine dönüşür (ünsüz yumuşaması kuralı). Bu yüzden fiilimiz "gid-" şeklini alır.
- "-iyor" eki, Türkçede fiillere gelerek eylemin şu anda yapıldığını, devam ettiğini bildiren bir ektir. Bu ek, fiili Şimdiki Zaman kipine sokar.
- "-uz" eki ise fiile gelerek eylemi yapanın kim olduğunu gösteren şahıs ekidir. "gidiyoruz" dediğimizde, eylemi yapanın "biz" olduğunu anlarız. "Biz" kelimesi de 1. çoğul kişiyi temsil eder.
- Şimdi bulduğumuz bu bilgileri seçeneklerle karşılaştıralım:
- A) Gelecek zaman - 1. çoğul kişi: Yanlış. Gelecek zaman eki "-ecek / -acak"tır.
- B) Geniş zaman - 1. çoğul kişi: Yanlış. Geniş zaman eki "-r / -ar / -er" gibi eklerdir.
- C) Şimdiki zaman - 1. çoğul kişi: Doğru. Fiilimiz "-iyor" ekiyle şimdiki zamanda çekimlenmiş ve "-uz" ekiyle 1. çoğul kişiyi belirtmiştir.
- D) Görülen geçmiş zaman - 1. çoğul kişi: Yanlış. Görülen geçmiş zaman eki "-dı / -di / -du / -dü"dür.
Bu analizlere göre, "gidiyoruz" fiili "Şimdiki zaman" kipi ve "1. çoğul kişi" ile çekimlenmiştir.
Cevap C seçeneğidir.
