7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil, gereklilik kipiyle çekimlenmiştir?
A) Bu kitabı mutlaka okumalısın.
B) Yarın size geleceğim.
C) Dün çok güzel şarkı söyledi.
D) Her sabah kahvaltı yaparım.
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruda, fiillerin farklı kiplerini tanıma becerimizi kullanacağız. Özellikle gereklilik kipi üzerinde duracağız. Gereklilik kipi, bir eylemin yapılması gerektiğini, zorunlu olduğunu veya tavsiye edildiğini bildiren kiptir. Bu kipin eki genellikle "-malı / -meli" şeklindedir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Bu kitabı mutlaka okumalısın.
- Bu cümlede fiil "okumalısın"dır.
- Fiilin kökü "oku-"dur.
- "oku-" köküne "-malı" eki gelmiştir. Bu ek, eylemin yapılması gerektiğini (gereklilik) ifade eder.
- Ardından gelen "-sın" eki ise ikinci tekil şahıs (sen) ekidir.
- Gördüğümüz gibi, burada "-malı" eki kullanıldığı için fiil gereklilik kipiyle çekimlenmiştir.
- B) Yarın size geleceğim.
- Bu cümlede fiil "geleceğim"dir.
- Fiilin kökü "gel-"dir.
- "gel-" köküne "-ecek" eki gelmiştir. Bu ek, eylemin gelecekte yapılacağını bildiren gelecek zaman ekidir.
- Ardından gelen "-im" eki ise birinci tekil şahıs (ben) ekidir.
- Bu fiil gereklilik kipiyle değil, gelecek zaman kipiyle çekimlenmiştir.
- C) Dün çok güzel şarkı söyledi.
- Bu cümlede fiil "söyledi"dir.
- Fiilin kökü "söyle-"dir.
- "söyle-" köküne "-di" eki gelmiştir. Bu ek, eylemin geçmişte yapıldığını ve görüldüğünü bildiren görülen geçmiş zaman ekidir.
- Burada şahıs eki gizlidir (o söyledi).
- Bu fiil gereklilik kipiyle değil, görülen geçmiş zaman kipiyle çekimlenmiştir.
- D) Her sabah kahvaltı yaparım.
- Bu cümlede fiil "yaparım"dır.
- Fiilin kökü "yap-"tır.
- "yap-" köküne "-ar" eki gelmiştir. Bu ek, eylemin her zaman yapıldığını veya genel bir durumu ifade eden geniş zaman ekidir.
- Ardından gelen "-ım" eki ise birinci tekil şahıs (ben) ekidir.
- Bu fiil gereklilik kipiyle değil, geniş zaman kipiyle çekimlenmiştir.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, "-malı / -meli" ekini alan fiilin sadece A seçeneğinde bulunduğunu görüyoruz. Bu nedenle, fiilin gereklilik kipiyle çekimlendiği cümle A seçeneğidir.
Cevap A seçeneğidir.
