Ahmet, sınavda yanındaki arkadaşının kopya çektiğini görür ancak "Arkadaşımı ele verirsem ona ihanet etmiş olurum" diye düşünür ve öğretmene söylemez. Ahmet'in bu davranışı Kohlberg'in ahlak gelişim kuramının hangi düzeyine örnektir?
A) Gelenek öncesi düzey - İtaat ve ceza eğilimi
B) Gelenek öncesi düzey - Saf çıkarcı eğilim
C) Geleneksel düzey - İyi çocuk eğilimi
D) Geleneksel düzey - Kanun ve düzen eğilimi
E) Gelenek sonrası düzey - Sosyal sözleşme eğilimi
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soru, Lawrence Kohlberg'in ahlak gelişim kuramını anlamamızı gerektiriyor. Kohlberg, insanların ahlaki muhakemelerinin belirli aşamalardan geçerek geliştiğini öne sürmüştür. Şimdi Ahmet'in durumunu bu kuram ışığında adım adım inceleyelim:
- Kohlberg'in Ahlak Gelişim Kuramı'na Genel Bakış: Kohlberg, ahlak gelişimini üç ana düzey ve her düzeyde ikişer olmak üzere toplam altı aşamada inceler. Bu düzeyler şunlardır:
- Gelenek Öncesi Düzey: Bireyin ahlaki kararları dışsal faktörlere (ceza, ödül, kişisel çıkar) dayanır.
- Geleneksel Düzey: Bireyin ahlaki kararları toplumsal beklentilere, kurallara ve ilişkilere göre şekillenir.
- Gelenek Sonrası Düzey: Bireyin ahlaki kararları evrensel ilkelere ve kişisel değerlere dayanır, toplumsal kuralların ötesine geçebilir.
- Ahmet'in Durumunu Analiz Edelim: Ahmet, arkadaşının kopya çektiğini görüyor ancak "Arkadaşımı ele verirsem ona ihanet etmiş olurum" diye düşünüyor ve öğretmene söylemiyor. Burada Ahmet'in temel motivasyonu, arkadaşıyla olan ilişkisini korumak ve arkadaşına karşı "sadık" kalmak, yani "iyi bir arkadaş" olmaktır. Onun için, arkadaşlık ilişkisinin gerektirdiği sadakat, kopya çekme kuralının ihlal edilmesinden daha öncelikli hale gelmiştir.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Gelenek öncesi düzey - İtaat ve ceza eğilimi: Bu aşamada birey, cezadan kaçınmak için kurallara uyar. Ahmet kendi cezalandırılmasından korkmuyor, arkadaşına ihanet etme düşüncesiyle hareket ediyor. Bu seçenek doğru değil.
- B) Gelenek öncesi düzey - Saf çıkarcı eğilim: Bu aşamada birey, kendi çıkarlarına en uygun olanı yapar. Ahmet'in davranışı kişisel bir çıkar (örneğin, arkadaşının ona gelecekte yardım etmesi) üzerine kurulu değildir; daha çok ilişkiyi koruma odaklıdır. Bu seçenek de doğru değil.
- C) Geleneksel düzey - İyi çocuk eğilimi: Bu aşamada birey, başkalarının beklentilerini karşılamak, iyi bir insan olarak algılanmak ve kişilerarası ilişkileri sürdürmek için hareket eder. Ahmet'in "Arkadaşımı ele verirsem ona ihanet etmiş olurum" düşüncesi, tam da bu aşamanın bir göstergesidir. O, "iyi bir arkadaş" olma ve arkadaşlık ilişkisinin gerektirdiği sadakati yerine getirme beklentisiyle hareket etmektedir. Bu, başkalarının gözünde iyi bir imaj sergileme ve ilişkileri koruma çabasıdır.
- D) Geleneksel düzey - Kanun ve düzen eğilimi: Bu aşamada birey, toplumsal düzeni korumak ve yasalara uymak için hareket eder. Eğer Ahmet bu aşamada olsaydı, kopya çekmenin bir kural ihlali olduğunu ve sınav düzenini bozduğunu düşünerek öğretmene söylerdi. Ancak o, arkadaşlık ilişkisini kuralın önüne koymuştur. Bu seçenek doğru değil.
- E) Gelenek sonrası düzey - Sosyal sözleşme eğilimi: Bu aşamada birey, yasaların ve kuralların toplumsal bir sözleşme olduğunu, değiştirilebileceğini ve bireysel hakların önemli olduğunu anlar. Ahmet'in düşüncesi bu kadar karmaşık ve soyut bir ahlaki muhakemeyi içermiyor. Bu seçenek de doğru değil.
Ahmet'in davranışı, arkadaşlık ilişkisini ve bu ilişkinin gerektirdiği sadakati ön planda tutarak, başkalarının (arkadaşının) gözünde "iyi" olma ve ilişkiyi sürdürme çabasını yansıtmaktadır. Bu durum, Kohlberg'in ahlak gelişim kuramındaki Geleneksel Düzey'in "İyi çocuk eğilimi" aşamasına karşılık gelir.
Cevap C seçeneğidir.
