Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugünkü dersimizde, Türkçe dil bilgisinin önemli konularından biri olan "fiilimsiler" konusunu pekiştireceğiz. Fiilimsiler, fiillerden türeyen ancak cümlede isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan özel kelimelerdir. Şimdi gelin, verilen cümleyi adım adım inceleyerek kaç tane fiilimsi kullanıldığını bulalım.
Öncelikle fiilimsi türlerini ve eklerini hatırlayalım:
- İsim-fiil (Mastar): Fiil kök veya gövdelerine "-mek/-mak", "-me/-ma", "-ış/-iş/-uş/-üş" ekleri getirilerek yapılır. (Örnek: okumak, gelme, gidiş)
- Sıfat-fiil (Ortaç): Fiil kök veya gövdelerine "-an/-en", "-ası/-esi", "-mez/-maz", "-ar/-er/-ır/-ir/-ur/-ür", "-dik/-dık/-duk/-dük", "-ecek/-acak", "-miş/-mış/-muş/-müş" ekleri getirilerek yapılır. (Örnek: gelen, yazası, dönmez, koşar, bildik, gelecek, bitmiş)
- Zarf-fiil (Bağ-fiil / Ulaç): Fiil kök veya gövdelerine "-ip/-ıp/-up/-üp", "-arak/-erek", "-madan/-meden", "-ınca/-ince", "-ken", "-alı/-eli", "-dıkça/-dikçe", "-r...mez", "-asıya/-esiye", "-casına/-cesine", "-a...a/-e...e" gibi ekler getirilerek yapılır. (Örnek: gelip, koşarak, bakmadan, gülünce, uyurken, geleli)
Şimdi cümlemizi dikkatlice okuyalım ve fiil kökünden türemiş, ancak kip ve şahıs eki almamış kelimeleri bulmaya çalışalım:
"Yeteneklerimizi keşfetmek için kendimizi iyi tanımalı, farklı alanlarda denemeler yapmalı ve sevdiğimiz aktiviteleri gözlemlemeliyiz."
Cümleyi kelime kelime inceleyelim:
- keşfetmek: "keşfet-" fiil köküne "-mek" isim-fiil eki gelmiştir. Bu bir isim-fiildir. (1. fiilimsi)
- tanımalı: "tanı-" fiil köküne "-malı" gereklilik kipi eki gelmiştir. Bu bir çekimli fiildir (tanımalıyız). Fiilimsi değildir.
- denemeler: "dene-" fiil köküne "-me" isim-fiil eki gelmiştir. "Deneme" kelimesi, fiilden türemiş bir isim-fiildir. Çoğul eki alsa da fiilimsi özelliğini korur. Bu bir isim-fiildir. (2. fiilimsi)
- yapmalı: "yap-" fiil köküne "-malı" gereklilik kipi eki gelmiştir. Bu bir çekimli fiildir (yapmalıyız). Fiilimsi değildir.
- sevdiğimiz: "sev-" fiil köküne "-dik" sıfat-fiil eki gelmiş (ünsüz yumuşamasıyla "-diğ-" olmuştur) ve ardından iyelik eki "-imiz" eklenmiştir. "Aktiviteleri" ismini nitelediği için bu bir sıfat-fiildir. (3. fiilimsi)
- gözlemlemeliyiz: "gözlemle-" fiil köküne "-meli" gereklilik kipi ve "-yiz" şahıs eki gelmiştir. Bu, cümlenin yüklemi olan çekimli bir fiildir. Fiilimsi değildir.
Gördüğümüz gibi, cümlede toplam 3 adet fiilimsi bulunmaktadır:
- keşfetmek (isim-fiil)
- denemeler (isim-fiil)
- sevdiğimiz (sıfat-fiil)
Bu nedenle, doğru cevap C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
