Sevgili öğrenciler, bu soruda Karahanlılar döneminde yazılan ve Türk İslam edebiyatının ilk eseri olarak kabul edilen eseri bulmamız isteniyor. Bu tür sorular, Türk kültür ve edebiyat tarihimizdeki önemli dönüm noktalarını anlamamız için çok değerlidir. Şimdi adım adım seçenekleri inceleyelim:
- Karahanlılar Dönemi ve Önemi: Karahanlılar, Türklerin İslamiyet'i kabul etmesinden sonra kurulan ilk büyük Türk devletlerinden biridir. Bu dönem, Türklerin hem siyasi hem de kültürel anlamda İslam medeniyetiyle bütünleşmeye başladığı, dolayısıyla Türk İslam edebiyatının temellerinin atıldığı bir dönemdir. Bu dönemde Türkçe, edebi bir dil olarak gelişmeye başlamıştır.
- A) Divan-ı Lügati't-Türk: Bu eser, Kaşgarlı Mahmut tarafından yazılmış, Araplara Türkçeyi öğretmek ve Türkçenin zenginliğini göstermek amacıyla kaleme alınmış büyük bir sözlüktür. İçerisinde Türk boyları, coğrafyası, folkloru ve şiir örnekleri bulunur. Karahanlılar döneminde yazılmış olsa da, edebi bir eserden ziyade bir dilbilim ve antropoloji kaynağıdır. "İlk edebi eser" tanımına uymaz.
- B) Kutadgu Bilig: Yusuf Has Hacip tarafından 1069-1070 yıllarında yazılan bu eser, "Mutluluk Veren Bilgi" anlamına gelir. Bir siyasetname (devlet yönetimi ve ahlak kitabı) niteliğindedir. Hükümdar, vezir, vezirin oğlu ve akıl hocası gibi sembolik karakterler aracılığıyla ideal devlet yönetimi, adalet, akıl, bilgi ve ahlak gibi konuları işler. Nazım (şiir) şeklinde yazılmış olup, Türk İslam edebiyatının bilinen ilk edebi eseri ve ilk siyasetnamesi olarak kabul edilir. Hem edebi bir nitelik taşır hem de Karahanlılar döneminde yazılmıştır.
- C) Atabetü'l-Hakayık: Edip Ahmet Yükneki tarafından 12. yüzyılda yazılmış bir ahlak ve öğüt kitabıdır. "Hakikatlerin Eşiği" anlamına gelir. Bilginin faydası, cahilliğin zararı, cömertlik, cimrilik gibi konuları işler. Karahanlılar döneminde yazılmış önemli bir eser olsa da, Kutadgu Bilig'den daha sonra kaleme alınmıştır, dolayısıyla "ilk eser" değildir.
- D) Divan-ı Hikmet: Hoca Ahmed Yesevi tarafından 12. yüzyılda yazılan, tasavvufi şiirlerin toplandığı bir eserdir. Yesevilik tarikatının temelini oluşturan bu şiirler, İslam'ın Türkler arasında yayılmasında büyük rol oynamıştır. Karahanlılar döneminin sonlarına doğru veya sonrasında ortaya çıkmış olup, Kutadgu Bilig'den sonraki bir döneme aittir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, Karahanlılar döneminde yazılan ve Türk İslam edebiyatının ilk eseri olarak kabul edilen eser, Yusuf Has Hacip'in kaleme aldığı Kutadgu Bilig'dir.
Cevap B seçeneğidir.
