2. "Bu ev daha önce çok güzelmiş." cümlesindeki ek fiilin görevi nedir?
A) Basit zamanlı fiili birleşik zamanlı yapma
B) İsmi yüklem yapma
C) Anlamı pekiştirme
D) Bağlama görevi yapma
Sevgili öğrenciler, bu soruda ek fiilin (bildirme eki veya diğer adıyla kopula) temel görevlerinden birini anlamamız isteniyor. Haydi, adım adım inceleyelim:
- Öncelikle, ek fiilin ne olduğunu hatırlayalım. Ek fiil, Türkçede iki temel görevi olan özel bir fiil türüdür:
- 1. İsim soylu sözcükleri (isim, sıfat, zamir vb.) yüklem yapmak: Bu durumda ek fiil, isim soylu bir sözcüğe gelerek onu cümlenin yüklemi haline getirir. Örneğin: "O, çok çalışkandı." (çalışkan bir sıfattır, ek fiil ile yüklem olmuştur).
- 2. Basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı yapmak: Bu durumda ek fiil, bir fiil çekiminin üzerine gelerek ona yeni bir zaman veya anlam katmanı ekler. Örneğin: "Geliyordu." (geliyor basit zamanlı bir fiilken, ek fiil ile birleşik zamanlı olmuştur).
- Şimdi sorudaki cümlemize bakalım: "Bu ev daha önce çok güzelmiş."
- Bu cümlede ek fiil, "güzel" kelimesine gelmiştir. "Güzel" kelimesi bir isim soylu sözcüktür, daha doğrusu bir sıfattır.
- "Güzel" kelimesi, "-miş" ek fiilini alarak cümlenin yüklemi olmuştur. Yani "güzelmiş" ifadesi, cümlenin yüklemidir.
- Burada ek fiil, bir fiile gelip onu birleşik zamanlı yapmamıştır. Aksine, bir sıfatı (isim soylu bir sözcüğü) yüklem yapma görevini üstlenmiştir.
- Bu durumda, ek fiilin görevi "ismi yüklem yapma"dır. Sıfatlar da isim soylu sözcükler grubuna girdiği için bu ifade doğru bir genellemedir.
- Seçenekleri inceleyelim:
- A) Basit zamanlı fiili birleşik zamanlı yapma: Cümlemizde fiil değil, sıfat yüklem olmuştur. Bu görev burada yoktur.
- B) İsmi yüklem yapma: "Güzel" bir sıfattır ve ek fiil sayesinde yüklem olmuştur. Bu, ek fiilin temel görevlerinden biridir ve cümlemizdeki durumla örtüşmektedir.
- C) Anlamı pekiştirme: Ek fiilin doğrudan böyle bir görevi yoktur. Anlam pekiştirme genellikle ikilemeler, edatlar veya tekrarlar yoluyla yapılır.
- D) Bağlama görevi yapma: Ek fiilin böyle bir görevi yoktur. Bağlama görevini bağlaçlar üstlenir.
Cevap B seçeneğidir.
