Sevgili öğrenciler, bu soru, bitkilerde suyun taşınması sırasında etkili olan temel fiziksel kuvvetlerden birini anlamamızı istiyor. Suyun bitkinin köklerinden en yüksek yapraklarına kadar kesintisiz bir sütun halinde taşınabilmesi için su molekülleri arasında ve su molekülleri ile ksilem çeperleri arasında özel çekim kuvvetleri bulunur. Şimdi seçenekleri inceleyerek doğru cevabı bulalım:
- Ksilemde Su Taşınması: Bitkilerde suyun taşınmasından sorumlu olan doku ksilemdir. Ksilem, ince borucuklardan oluşan bir sistemdir ve su bu borucuklar içinde yukarı doğru hareket eder. Bu hareket, suyun buharlaşması (terleme) ile oluşan bir çekme kuvveti sayesinde gerçekleşir.
- Su Molekülleri Arasındaki Çekim Kuvveti: Suyun buharlaşma ile yukarı çekilmesi sırasında, su moleküllerinin birbirine sıkıca bağlı kalması gerekir ki su sütunu kopmasın. İşte bu, su moleküllerinin birbirini çekme özelliğidir.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A) Adhezyon: Adhezyon, farklı türdeki moleküller arasındaki çekim kuvvetidir. Ksilemde, su moleküllerinin ksilem borularının çeperlerine (selüloz moleküllerine) yapışması adhezyon sayesinde olur. Bu, su sütununun yerçekimine karşı düşmesini engellemeye yardımcı olur, ancak soruda "su molekülleri arasındaki" çekim kuvveti sorulmaktadır.
- B) Kohezyon: Kohezyon, aynı türdeki moleküller arasındaki çekim kuvvetidir. Su molekülleri, hidrojen bağları sayesinde birbirlerine çok güçlü bir şekilde bağlıdır. Ksilemde suyun kesintisiz bir sütun halinde yukarı taşınmasını sağlayan temel kuvvetlerden biri, su moleküllerinin birbirini çekme yani kohezyon kuvvetidir. Bu kuvvet sayesinde su sütunu kopmadan terleme çekimiyle yukarı doğru hareket edebilir.
- C) Difüzyon: Difüzyon, maddelerin yüksek konsantrasyonlu bir alandan düşük konsantrasyonlu bir alana doğru kendiliğinden hareket etmesidir. Bu bir çekim kuvveti değil, bir hareket sürecidir.
- D) Osmoz: Osmoz, suyun seçici geçirgen bir zar aracılığıyla yüksek su potansiyelinden düşük su potansiyeline doğru hareketidir. Bu da bir çekim kuvveti değil, suyun özel bir difüzyon şeklidir.
Soruda özellikle "su molekülleri arasındaki çekim kuvveti" sorulduğu için, aynı tür moleküller arasındaki çekim kuvveti olan kohezyon doğru cevaptır.
Cevap B seçeneğidir.
