Demokrasinin temel ilkelerinden biri olan "hukukun üstünlüğü" kavramı için aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?
A) Hiç kimsenin kanunların üstünde olmaması
B) Tüm vatandaşların kanunlar önünde eşit olması
C) Yöneticilerin keyfi kararlar alabilmesi
D) Devletin de hukuk kurallarına uyması
Sevgili öğrenciler, demokrasinin en temel direklerinden biri olan "hukukun üstünlüğü" kavramını birlikte inceleyelim. Hukukun üstünlüğü, bir ülkede herkesin, yöneticiler dahil, kanunlara uyması gerektiği anlamına gelir. Yani, hiç kimse kanunların üzerinde değildir ve kanunlar herkese eşit uygulanır. Şimdi seçenekleri bu bilgi ışığında değerlendirelim:
- A) Hiç kimsenin kanunların üstünde olmaması: Bu ifade, hukukun üstünlüğünün tam da kendisidir. Demokrasilerde cumhurbaşkanından en sade vatandaşa kadar herkes aynı kanunlara tabidir ve kanunlar karşısında eşittir. Bu nedenle bu ifade doğrudur.
- B) Tüm vatandaşların kanunlar önünde eşit olması: Hukukun üstünlüğü ilkesi, kanunların ırk, din, cinsiyet, makam veya zenginlik ayrımı yapmaksızın herkese eşit uygulanmasını gerektirir. Bu, adil bir toplumun temelidir. Bu nedenle bu ifade de doğrudur.
- C) Yöneticilerin keyfi kararlar alabilmesi: "Keyfi karar" demek, yöneticilerin kişisel isteklerine, duygularına veya çıkarlarına göre, hiçbir kurala veya kanuna bağlı kalmadan karar alabilmesi demektir. Hukukun üstünlüğü ilkesi tam tersini savunur: Yöneticiler de yetkilerini kanunlardan alır ve kanunlara uygun hareket etmek zorundadır. Keyfi kararlar, hukukun üstünlüğünü çiğner ve demokrasiye aykırıdır. Bu nedenle bu ifade yanlıştır.
- D) Devletin de hukuk kurallarına uyması: Hukukun üstünlüğü, sadece vatandaşların değil, devletin kendisinin de (yani tüm kurumları ve yetkilileriyle) hukuk kurallarına bağlı olmasını gerektirir. Devlet, kendi koyduğu kuralların dışına çıkamaz ve vatandaşlarına karşı hukuka uygun davranmak zorundadır. Bu nedenle bu ifade de doğrudur.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, "hukukun üstünlüğü" kavramı için doğru olmayan ifade, yöneticilerin keyfi kararlar alabilmesidir. Tam aksine, hukukun üstünlüğü keyfi kararları engeller.
Cevap C seçeneğidir.
