9. Sınıf Aykırı Değer Nedir? Test 2

Bir veri setindeki aykırı değerlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Veri setinin genel dağılımından belirgin şekilde uzak değerlerdir
B) Her zaman hatalı ölçüm veya kayıt sonucu oluşurlar
C) Ortalamayı ve standart sapmayı etkilerler
D) Kutu grafiği gibi görselleştirme yöntemleriyle tespit edilebilirler

Bir veri setindeki aykırı değerler (outliers), veri setinin genel eğiliminden veya dağılımından önemli ölçüde farklı olan gözlemlerdir. Bu değerler, veri analizinde önemli bir rol oynar ve doğru bir şekilde anlaşılmaları gerekir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Veri setinin genel dağılımından belirgin şekilde uzak değerlerdir

  Bu ifade doğrudur. Aykırı değerlerin temel tanımı budur. Veri setindeki diğer gözlemlerden çok daha büyük veya çok daha küçük olan, genel örüntüyü bozan değerlerdir.

• B) Her zaman hatalı ölçüm veya kayıt sonucu oluşurlar

  Bu ifade yanlıştır. Aykırı değerler bazen hatalı ölçümlerden, veri giriş hatalarından veya kayıt hatalarından kaynaklanabilir. Ancak, her zaman böyle olmak zorunda değildir. Bazı durumlarda, aykırı değerler veri setindeki doğal varyasyonun bir parçası olabilir; yani, gerçek ve geçerli ancak nadir görülen olayları veya gözlemleri temsil edebilirler. Örneğin, bir gelir dağılımı veri setindeki çok yüksek bir gelir, hatalı değil, gerçek bir zenginliği temsil edebilir. Bu nedenle, "her zaman" ifadesi bu seçeneği yanlış kılar.

• C) Ortalamayı ve standart sapmayı etkilerler

  Bu ifade doğrudur. Ortalamanın (aritmetik ortalama) hesaplanmasında tüm değerler kullanılır ve aykırı bir değer, ortalamayı kendi yönüne doğru önemli ölçüde çekebilir. Benzer şekilde, standart sapma, verilerin ortalamadan ne kadar saptığını gösterir ve aykırı değerler, veri setinin yayılımını artırarak standart sapmayı da yükseltir. Bu yüzden aykırı değerler, bu tür istatistiksel ölçütler üzerinde büyük bir etkiye sahiptir.

• D) Kutu grafiği gibi görselleştirme yöntemleriyle tespit edilebilirler

  Bu ifade doğrudur. Kutu grafiği (box plot), veri setinin dağılımını, medyanını, çeyrekliklerini ve potansiyel aykırı değerlerini görselleştirmek için çok etkili bir yöntemdir. Kutu grafiğinde, aykırı değerler genellikle kutunun dışındaki tek tek noktalar olarak gösterilir. Histogramlar, saçılım grafikleri (scatter plots) gibi başka görselleştirme yöntemleri de aykırı değerleri tespit etmede kullanılabilir.

Yukarıdaki açıklamalara göre, aykırı değerlerin her zaman hatalı ölçüm veya kayıt sonucu oluştuğunu iddia eden B seçeneği yanlıştır.

Cevap B seçeneğidir.