Aktarma organları (Güç aktarma) nelerdir Test 1

🎓 Aktarma organları (Güç aktarma) nelerdir Test 1 - Ders Notu

Bu ders notu, araçlarda gücün motordan tekerleklere nasıl aktarıldığını ve bu süreçte görev alan temel bileşenleri anlamanıza yardımcı olacak ana konuları kapsamaktadır. Testte başarılı olmak için her bir organın görevini ve sistem içindeki yerini iyi kavramalısın.

📌 Güç Aktarma Sisteminin Amacı ve Temel Bileşenleri

Bir motorlu araçta, motorun ürettiği gücün tekerleklere kadar ulaştırılması ve tekerleklerin dönmesini sağlamak için bir dizi parçanın uyumlu çalışması gerekir. Bu parçaların bütününe "güç aktarma sistemi" denir.

• Amaç: Motorun ürettiği dönme hareketini (torku) ve gücü, aracın hızına ve yol koşullarına uygun şekilde tekerleklere iletmektir.
• Temel Bileşenler: Debriyaj, Vites Kutusu (Şanzıman), Şaft (Kardan Mili), Diferansiyel, Akslar ve Tekerlekler.

💡 İpucu: Güç aktarma sistemi, motor ile tekerlekler arasındaki köprü gibidir. Her bir parça, gücün doğru zamanda ve doğru miktarda iletilmesini sağlar.

📌 Debriyaj (Kavrama)

Debriyaj, motor ile vites kutusu arasındaki bağlantıyı isteğe bağlı olarak kesen veya birleştiren bir güç aktarma organıdır.

• Görevi:
  • Aracı kalkışta sarsıntısız bir şekilde hareket ettirmek.
  • Vites değiştirirken motor ile vites kutusunun bağlantısını geçici olarak kesmek.
  • Motor çalışırken aracı durdurmak.
• Çalışma Prensibi: Sürtünme kuvvetiyle çalışır. Pedala basıldığında bağlantı kesilir, pedal bırakıldığında motor gücü vites kutusuna aktarılır.

⚠️ Dikkat: Debriyaj pedalına gereksiz yere basılı tutmak veya ayağı pedalın üzerinde bekletmek, debriyaj balatasının ömrünü kısaltır ve yakıt tüketimini artırır.

📌 Vites Kutusu (Şanzıman)

Vites kutusu, motorun devir sayısını ve torkunu yol ve sürüş koşullarına göre ayarlayarak tekerleklere ileten önemli bir organdır.

• Görevi:
  • Aracın hızını ve çekiş gücünü (torkunu) ayarlamak.
  • Aracın ileri ve geri hareket etmesini sağlamak.
  • Aracın durduğu zaman motorun çalışmaya devam etmesini sağlamak (boş vites).
• Çalışma Prensibi: Farklı büyüklükteki dişlilerin birbiriyle eşleşmesi prensibine dayanır. Büyük dişliden küçük dişliye geçiş hız artışı, küçük dişliden büyüğe geçiş ise tork artışı sağlar.

📝 Örnek: Bisikletteki vites sistemi gibi düşünebilirsin. Yokuş yukarı çıkarken düşük vites (yüksek tork, düşük hız), düz yolda ise yüksek vites (düşük tork, yüksek hız) kullanırız.

📌 Şaft (Kardan Mili)

Şaft, vites kutusundan gelen dönme hareketini diferansiyele ileten uzun, boru şeklindeki bir mildir.

• Görevi: Vites kutusu ile diferansiyel arasında güç iletimini sağlamak. Özellikle motor önde, çekiş arkada olan araçlarda (arkadan itişli) kullanılır.
• Özellikleri: Genellikle iki ucunda "mafsal" (üniversal eklem) bulunur. Bu mafsallar, vites kutusu ve diferansiyelin farklı açılarda olmasına rağmen gücün sorunsuz aktarılmasını sağlar.

💡 İpucu: Şaft, aracın altından geçen ve genellikle dönen bir boru gibi düşünebilirsin. Gücü bir noktadan başka bir noktaya taşır.

📌 Diferansiyel

Diferansiyel, şafttan gelen dönme hareketini 90 derece çevirerek akslara ileten ve virajlarda tekerleklerin farklı hızlarda dönmesini sağlayan bir güç aktarma organıdır.

• Görevi:
  • Şafttan gelen gücü akslara iletmek.
  • Virajlarda içteki tekerleğin daha yavaş, dıştaki tekerleğin ise daha hızlı dönmesini sağlayarak aracın dengeli ve güvenli bir şekilde dönmesini sağlamak.
• Önemi: Eğer diferansiyel olmasaydı, virajlarda iç ve dış tekerlekler aynı hızda dönmeye çalışır, bu da lastiklerin aşınmasına, yol tutuşunun azalmasına ve aracın savrulmasına neden olurdu.

📝 Örnek: Bir virajı dönerken, içteki tekerlek daha kısa bir mesafe kat ederken, dıştaki tekerlek daha uzun bir mesafe kat eder. Diferansiyel, bu mesafelerdeki farkı yönetir.

📌 Akslar ve Tekerlekler

Akslar, diferansiyelden gelen dönme hareketini doğrudan tekerleklere ileten millerdir. Tekerlekler ise bu hareketle aracı hareket ettiren son parçalardır.

• Aksların Görevi: Diferansiyelden gelen gücü tekerleklere iletmek ve tekerleklerin dönmesini sağlamak.
• Tekerleklerin Görevi: Yol ile temas kurarak aracın hareket etmesini, yönlendirilmesini ve frenlenmesini sağlamak.

⚠️ Dikkat: Akslar ve tekerlekler, güç aktarma sisteminin son halkalarıdır. Gücün yola aktarılmasını ve aracın ilerlemesini sağlarlar.