Türkiye'de dağ oluşumu (orojenez) hareketleri sonucunda oluşan dağların genel özellikleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) Kıvrılma ile oluşmuş olmalarıSevgili öğrenciler, bu soru Türkiye'deki dağ oluşumu süreçlerini ve dağlarımızın özelliklerini anlamamız için çok güzel bir fırsat sunuyor. Hadi gelin, adım adım inceleyelim.
Öncelikle, orojenez (dağ oluşumu) ne demektir, onu hatırlayalım. Orojenik hareketler, yer kabuğunun büyük levhalarının birbirine yaklaşması, çarpışması veya sürtünmesi sonucunda meydana gelen, genellikle milyonlarca yıl süren ve yer kabuğunda kıvrılma, kırılma ve yükselme gibi deformasyonlara yol açan süreçlerdir. Türkiye'deki dağların büyük bir kısmı, Alp-Himalaya Orojenezi kuşağında yer aldığı için bu tür hareketlerle oluşmuştur.
A) Kıvrılma ile oluşmuş olmaları: Türkiye'deki Kuzey Anadolu Dağları ve Toros Dağları gibi büyük dağ sistemleri, Alp Orojenezi sırasında sıkışan tortul tabakaların kıvrılmasıyla oluşmuştur. Bu, orojenik dağların en temel özelliklerinden biridir. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
B) Yüksek ve engebeli olmaları: Orojenik hareketler sonucunda yer kabuğu büyük ölçüde yükselir ve deforme olur. Bu dağlar genellikle yüksek zirvelere ve derin vadilere sahip, oldukça engebeli arazilerdir. Türkiye'deki orojenik dağlar da bu özelliği taşır. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
C) Volkanik faaliyetlerle oluşmaları: Volkanik dağlar, yer altındaki magmanın yeryüzüne çıkarak soğuması ve birikmesiyle oluşur (örneğin Ağrı Dağı, Erciyes Dağı, Hasan Dağı). Orojenez ise daha çok yer kabuğunun sıkışması, kıvrılması ve kırılmasıyla ilgilidir. Türkiye'de hem orojenik (kıvrım/kırık) dağlar hem de volkanik dağlar bulunur, ancak orojenik hareketler sonucunda oluşan dağların genel özelliği volkanik faaliyetlerle oluşmak değildir. Volkanizma, orojenik kuşaklarda görülebilse de, dağın kendisinin oluşum mekanizması farklıdır. Soru, "dağ oluşumu (orojenez) hareketleri sonucunda oluşan dağların genel özellikleri"ni sorduğu için, volkanik oluşum ayrı bir dağ oluşum tipidir. Dolayısıyla bu ifade yanlıştır.
D) Genç arazi yapısına sahip olmaları: Türkiye'deki dağların büyük bir kısmı, jeolojik olarak yakın bir zamanda (Üçüncü ve Dördüncü Jeolojik Zamanlar'da) meydana gelen Alp Orojenezi ile oluşmuştur. Bu nedenle, bu dağlar jeolojik açıdan "genç" kabul edilirler ve hala yükselme hareketleri devam etmektedir. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
Sonuç olarak, Türkiye'de orojenik hareketlerle oluşan dağların genel özellikleri arasında volkanik faaliyetlerle oluşmaları yer almaz. Volkanik dağlar ayrı bir oluşum sürecine sahiptir.
Cevap C seçeneğidir.
