"Herkes sınavdan önce konuları tekrar etsin." cümlesinde kullanılan kip aşağıdakilerden hangisidir?
A) Haber kipiSevgili öğrenciler, bu soruda bir cümlenin hangi kipi kullandığını bulacağız. Kip, fiillerin zaman, dilek, emir gibi anlam özelliklerini gösteren eklerdir. Türkçede fiil kipleri iki ana gruba ayrılır: Haber (bildirme) kipleri ve Dilek (tasarlama) kipleri.
Öncelikle verilen cümleyi inceleyelim: "Herkes sınavdan önce konuları tekrar etsin."
Cümlenin yüklemi, yani eylemi bildiren kelime "tekrar etsin" fiilidir.
Şimdi seçeneklerdeki kipleri ve özelliklerini hatırlayalım:
A) Haber kipi: Eylemin ne zaman yapıldığını (geçmiş, şimdiki, gelecek) veya her zaman yapıldığını bildirir. Fiillere -yor, -ecek/-acak, -miş/-mış, -di/-dı, -r/-ar/-er gibi ekler gelir. Örnek: "Tekrar ediyor.", "Tekrar edecek.", "Tekrar etmiş."
B) Emir kipi: Eylemin yapılmasını buyurma, emretme, isteme anlamı taşır. Bu kipin 1. tekil ve 1. çoğul şahıs çekimi yoktur. Diğer şahıslarda ise özel ekler alır: 2. tekil şahıs (ek yok), 2. çoğul şahıs (-ın/-in), 3. tekil şahıs (-sın/-sin), 3. çoğul şahıs (-sınlar/-sinler). Örnek: "Tekrar et." (sen), "Tekrar edin." (siz), "Tekrar etsin." (o), "Tekrar etsinler." (onlar)
C) İstek kipi: Eylemin yapılmasını dileme, isteme anlamı taşır. Genellikle "-e/-a" ekiyle çekimlenir. Örnek: "Tekrar edeyim." (ben), "Tekrar edelim." (biz)
D) Gereklilik kipi: Eylemin yapılmasının gerekli veya zorunlu olduğunu bildirir. "-meli/-malı" ekiyle çekimlenir. Örnek: "Tekrar etmeliyim.", "Tekrar etmelisin."
Cümlemizdeki "tekrar etsin" fiiline baktığımızda, fiilin kökü "tekrar et-" ve aldığı ek "-sin"dir. Bu ek, eylemin 3. tekil şahıs (o) için bir emir, bir talimat veya bir ricayı ifade ettiğini gösterir. "Herkes" kelimesi de burada 3. tekil şahıs gibi düşünülebilir (her bir kişi).
Bu durumda, "tekrar etsin" ifadesi, bir eylemin yapılmasını buyurma veya talimat verme anlamı taşıdığı için Emir kipi ile çekimlenmiştir.
Cevap B seçeneğidir.
