Merhaba sevgili öğrenciler,
Bugün, Türkçe dil bilgisi konularından eklerin görevlerini inceleyeceğimiz güzel bir soruyla karşı karşıyayız. Cümlemiz: "Bu davranışında hiç hoşlanmadım." ve bizden "-de" ekinin görevini bulmamız isteniyor.
- Öncelikle, cümleyi ve ekimizi dikkatlice inceleyelim. Cümlede "davranışında" kelimesi geçiyor ve bizdeki ek "-da" (ünsüz benzeşmesi olmadığı için "-de" değil, "-da" şeklinde karşımıza çıkıyor, ancak görevi aynıdır).
- Türkçede "-de / -da / -te / -ta" şeklinde karşımıza çıkan bir ek vardır. Bu ek, genellikle bir şeyin nerede bulunduğunu, bir eylemin nerede gerçekleştiğini veya bir durumun neyin üzerinde odaklandığını belirtir.
- Şimdi cümlemize dönelim: "Bu davranışında hiç hoşlanmadım." Burada "hoşlanmama" eylemi, "bu davranış" üzerinde gerçekleşiyor, yani "bu davranışın içinde/üzerinde" bir hoşnutsuzluk durumu var. Ek, bu eylemin odaklandığı yeri veya durumu belirtiyor.
- Bu görevi üstlenen eke "Bulunma Hal Eki" denir. Bulunma hal eki, ismin "nerede?" sorusuna cevap verir ve bir şeyin bulunduğu yeri veya bir durumun odak noktasını gösterir. Örneğin, "evde", "okulda", "masada" gibi. "Davranışında" kelimesi de "hangi davranışta?" veya "neyin üzerinde?" sorusuna cevap verir niteliktedir.
- Diğer seçeneklere kısaca bakalım:
- B) İlgi zamiri: "-ki" ekiyle oluşturulur (benimki, seninki gibi). Cümlemizdeki ek bu değildir.
- C) Yapım eki: Kelimenin anlamını veya türünü değiştiren eklerdir (göz-lük, ev-li gibi). "-da" eki burada kelimenin anlamını veya türünü değiştirmemiş, sadece bir durum belirtmiştir.
- D) Çekim eki: Bu doğru bir kategoridir çünkü bulunma hal eki bir çekim ekidir. Ancak A seçeneği, bu çekim ekinin daha spesifik ve doğru adını vermektedir. Dolayısıyla en doğru ve açıklayıcı seçenek A'dır.
Bu açıklamalar ışığında, "davranışında" kelimesindeki "-da" ekinin, hoşlanmama eyleminin hangi davranış üzerinde odaklandığını belirterek Bulunma Hal Eki görevi üstlendiğini görüyoruz.
Cevap A seçeneğidir.
