Karstik biriktirme şekilleri (Sarkıt, Dikit, Sütun, Traverten) Test 2

Yeraltı sularının bünyelerindeki kirecin çökelmesiyle oluşan ve genellikle basamaklar şeklinde görülen karstik biriktirme şekilleri hangisidir?

A) Sarkıt
B) Dikit
C) Sütun
D) Traverten

Sevgili öğrenciler, bu soruda yeraltı sularının taşıdığı kirecin çökelmesiyle oluşan ve özellikle basamaklı yapısıyla dikkat çeken karstik birikim şeklini bulmamız isteniyor. Karstik şekiller, kireçtaşının su ile etkileşimi sonucu oluşan hem aşınım hem de birikim şekilleridir.

• Sarkıt (A seçeneği): Mağaraların tavanından aşağıya doğru sarkan, koni veya buz saçağı şeklinde oluşan kireçtaşı birikimleridir. Damlayan suların kireci biriktirmesiyle oluşur.
• Dikit (B seçeneği): Mağara tabanından yukarıya doğru yükselen, koni veya sütun şeklinde oluşan kireçtaşı birikimleridir. Tavandan damlayan suların yere düşerek kireci biriktirmesiyle oluşur.
• Sütun (C seçeneği): Bir sarkıt ile bir dikitin zamanla birleşerek oluşturduğu, mağara tavanından tabanına kadar uzanan kireçtaşı birikimleridir.
• Traverten (D seçeneği): Yeraltı sularının yeryüzüne çıktığı yerlerde, suyun içindeki kirecin çökelmesiyle oluşan basamaklı, teraslı veya setli birikim şekilleridir. Genellikle sıcak su kaynaklarının çevresinde veya kireçli suların aktığı yamaçlarda görülür. Pamukkale travertenleri buna en güzel örnektir.

Soru metninde özellikle "basamaklar şeklinde görülen" ifadesi, diğer karstik birikim şekillerinden farklı olarak travertenleri işaret etmektedir. Sarkıt, dikit ve sütunlar genellikle mağara içlerinde ve basamaklı bir yapıdan ziyade dikey veya konik şekillerde oluşurken, travertenler yeryüzünde basamaklı teraslar halinde yayılır.

Bu nedenle, yeraltı sularındaki kirecin çökelmesiyle oluşan ve basamaklar şeklinde görülen karstik biriktirme şekli travertenlerdir.

Cevap D seçeneğidir.