2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde öge dizilişi "Dolaylı Tümleç - Nesne - Yüklem" şeklindedir?
A) Yarın sana bu konuyu detaylıca anlatacağım.
B) Öğretmen dün sınav sonuçlarını açıkladı.
C) Bana bu güzel haberi kimse iletmemiş.
D) Çocuk parkta top oynuyor.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, cümlelerin öge dizilişlerini doğru bir şekilde analiz etmemiz ve istenen "Dolaylı Tümleç - Nesne - Yüklem" sırasına uyan cümleyi bulmamız gerekiyor. Gelin, her bir seçeneği adım adım inceleyelim:
- Öncelikle, istenen ögeleri hatırlayalım:
- Dolaylı Tümleç (Yer Tamlayıcısı): Yükleme sorulan "kime, kimde, kimden, neye, neyde, neyden, nereye, nerede, nereden" sorularına cevap veren ögedir.
- Nesne (Düz Tümleç): Yükleme sorulan "ne, neyi, kimi" sorularına cevap veren ögedir. Belirtili Nesne (-i hali) ve Belirtisiz Nesne (yalın hali) olmak üzere ikiye ayrılır.
- Yüklem: Cümledeki işi, oluşu, hareketi bildiren temel ögedir. Genellikle cümlenin sonunda bulunur.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Yarın sana bu konuyu detaylıca anlatacağım.
- Yüklem: anlatacağım
- Kim anlatacak? Ben (Gizli Özne)
- Ne zaman anlatacağım? Yarın (Zarf Tümleci)
- Kime anlatacağım? sana (Dolaylı Tümleç)
- Neyi anlatacağım? bu konuyu (Belirtili Nesne)
- Nasıl anlatacağım? detaylıca (Zarf Tümleci)
- Bu cümlenin öge dizilişi: Zarf Tümleci - Dolaylı Tümleç - Belirtili Nesne - Zarf Tümleci - Yüklem şeklindedir. İstenen dizilişe uymamaktadır.
- B) Öğretmen dün sınav sonuçlarını açıkladı.
- Yüklem: açıkladı
- Kim açıkladı? Öğretmen (Özne)
- Ne zaman açıkladı? dün (Zarf Tümleci)
- Neyi açıkladı? sınav sonuçlarını (Belirtili Nesne)
- Bu cümlenin öge dizilişi: Özne - Zarf Tümleci - Belirtili Nesne - Yüklem şeklindedir. İstenen dizilişe uymamaktadır.
- C) Bana bu güzel haberi kimse iletmemiş.
- Yüklem: iletmemiş
- Kim iletmemiş? kimse (Özne)
- Kime iletmemiş? bana (Dolaylı Tümleç)
- Neyi iletmemiş? bu güzel haberi (Belirtili Nesne)
- Bu cümlenin öge dizilişi: Dolaylı Tümleç - Belirtili Nesne - Özne - Yüklem şeklindedir.
- Görüldüğü gibi, cümle Dolaylı Tümleç ile başlamış ("bana"), ardından Nesne gelmiş ("bu güzel haberi") ve cümle Yüklem ile bitmiştir ("iletmemiş"). Aradaki "kimse" (özne) ögesi, bu temel dizilişi bozmadan, Nesne ile Yüklem arasına girmiştir. Bu tür sorularda, istenen temel öge dizilişinin ana hatlarıyla korunması beklenir. Bu seçenek, istenen "Dolaylı Tümleç - Nesne - Yüklem" sırasını en iyi şekilde yansıtmaktadır.
- D) Çocuk parkta top oynuyor.
- Yüklem: oynuyor
- Kim oynuyor? Çocuk (Özne)
- Nerede oynuyor? parkta (Dolaylı Tümleç)
- Ne oynuyor? top (Belirtisiz Nesne)
- Bu cümlenin öge dizilişi: Özne - Dolaylı Tümleç - Belirtisiz Nesne - Yüklem şeklindedir. İstenen dizilişe uymamaktadır.
Bu durumda, istenen öge dizilişine en uygun cümle C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
