3. "Sabah erkenden, güneş doğmadan, yola çıkmıştı." cümlesinde virgülle ayrılmış bölümlerin cümle ögesi olarak görevi nedir?
A) Özne - Nesne - Yüklem
B) Zarf Tümleci - Zarf Tümleci - Yüklem
C) Dolaylı Tümleç - Zarf Tümleci - Yüklem
D) Zarf Tümleci - Nesne - Yüklem
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, verilen cümlenin ögelerini doğru bir şekilde belirlememiz isteniyor. Cümle ögelerini bulurken her zaman yüklemden başlayıp diğer ögeleri sırasıyla bulmak işimizi kolaylaştırır. Haydi adım adım inceleyelim:
- Öncelikle cümlenin yüklemini bulalım. Yüklem, cümlede bildirilen işi, oluşu, hareketi veya yargıyı karşılayan temel ögedir. "Sabah erkenden, güneş doğmadan, yola çıkmıştı." cümlesinde yapılan eylem "yola çıkmıştı" ifadesidir. Dolayısıyla "yola çıkmıştı" bu cümlenin yüklemidir.
- Şimdi yükleme soracağımız sorularla diğer ögeleri bulalım. İlk virgülle ayrılmış bölüm "Sabah erkenden". Yükleme "Ne zaman yola çıkmıştı?" diye sorduğumuzda "Sabah erkenden" cevabını alırız. "Ne zaman?" sorusu bize zarf tümlecini verir.
- İkinci virgülle ayrılmış bölüm "güneş doğmadan". Yükleme tekrar "Ne zaman yola çıkmıştı?" veya "Nasıl yola çıkmıştı?" (güneşin doğmadığı bir zamanda) diye sorduğumuzda "güneş doğmadan" cevabını alırız. Bu ifade de eylemin zamanını veya durumunu belirttiği için yine bir zarf tümlecidir.
- Buna göre, virgülle ayrılmış ilk bölüm "Zarf Tümleci", ikinci bölüm "Zarf Tümleci" ve cümlenin temel yargısı olan son bölüm "Yüklem" görevindedir.
- Şimdi seçeneklere baktığımızda, bu sıralamayı karşılayan seçeneğin B olduğunu görüyoruz.
Unutmayın, zarf tümleçleri eylemin zamanını ("ne zaman?"), durumunu ("nasıl?"), miktarını ("ne kadar?"), yer-yönünü ("nereye?") veya sebebini ("niçin?") bildiren ögelerdir.
Cevap B seçeneğidir.
