Sevgili öğrenciler, bu soru, öğretmenlerin sınıf içinde karşılaştıkları davranış sorunlarına yönelik kullandıkları müdahale yöntemlerinden birini anlamamızı istiyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevabı bulalım:
- A) Olumlu pekiştirme: Bu yöntem, öğrencinin istediğimiz bir davranışı sergilediğinde ona hoşuna giden bir şey (ödül, övgü, ayrıcalık vb.) vererek o davranışın tekrar etme olasılığını artırmaktır. Örneğin, ödevini zamanında yapan öğrenciye artı puan vermek. Sorumuzdaki durumda ise bir şey verilmiyor, aksine bir şeyden mahrum bırakılıyor. Bu yüzden A seçeneği doğru değildir.
- B) Mola (Time-out): Mola, öğrenciyi istenmeyen bir davranış sergilediğinde, o anki pekiştirici ortamdan kısa bir süreliğine uzaklaştırmaktır. Genellikle öğrencinin sıkıldığı veya rahatsız olduğu bir yere gönderilmesi şeklinde uygulanır. Örneğin, arkadaşlarıyla oynarken kural ihlali yapan bir öğrencinin kısa bir süre için sınıfın sakin bir köşesinde beklemesi. Sorumuzda ise doğrudan bir ayrıcalığın (teneffüs, sevilen etkinlik) kaybedilmesi söz konusu. Bu yüzden B seçeneği tam olarak doğru değildir.
- C) Ayrımlı pekiştirme: Bu yöntem, istenen bir davranışı pekiştirirken, istenmeyen bir davranışı görmezden gelmek veya pekiştirmemektir. Örneğin, yerinde oturan öğrenciyi överken, sürekli dolaşan öğrenciyi görmezden gelmek. Sorumuzdaki durum bir pekiştirme değil, bir ceza yöntemidir. Bu yüzden C seçeneği doğru değildir.
- D) Çıkarma cezası (Response Cost): Bu yöntem, öğrencinin istenmeyen bir davranış sergilediğinde, daha önce kazanmış olduğu bir pekiştireci, ayrıcalığı veya puanı geri almaktır. Sorumuzda belirtilen "teneffüse çıkarmama" veya "sevdiği bir etkinlikten mahrum bırakma" tam olarak bu tanıma uymaktadır. Öğrenci, sınıf kurallarına uymadığı için daha önce sahip olduğu veya hak ettiği bir ayrıcalığı (teneffüs hakkı, sevdiği etkinliğe katılma hakkı) kaybetmektedir. Bu, bir tür bedel ödetme veya kazanılmış bir hakkı geri alma durumudur.
Bu durumda, öğretmenin öğrenciyi teneffüse çıkarmaması veya sevdiği bir etkinlikten mahrum bırakması, öğrencinin istenmeyen davranışına karşılık, daha önce sahip olduğu bir ayrıcalığı veya pekiştireci kaybetmesi anlamına gelir. Bu da "Çıkarma cezası" yönteminin tanımıdır.
Cevap D seçeneğidir.
