Bir ölçme aracının görünüş geçerliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Ölçme aracının istatistiksel analizlerle desteklenmesi gerekir
B) Ölçülecek özelliği gerçekten ölçtüğünün kanıtıdır
C) Ölçme aracının ilgili olduğu alanı kapsayıp kapsamadığını gösterir
D) Ölçme aracının ölçmeyi amaçladığı özelliği ölçüyor görünmesidir
Merhaba sevgili öğrenciler,
Ölçme ve değerlendirme derslerinde sıkça karşılaştığımız önemli kavramlardan biri "geçerlik"tir. Geçerlik, bir ölçme aracının ölçmeyi amaçladığı özelliği ne derece doğru ve eksiksiz ölçtüğünü ifade eder. Geçerliğin farklı türleri vardır ve her biri ölçme aracının farklı bir yönünü inceler. Şimdi sorumuzdaki "görünüş geçerliği" kavramını ve seçenekleri adım adım inceleyelim:
- Geçerlik Nedir?
- Geçerlik, bir ölçme aracının (örneğin bir sınavın, anketin) gerçekten ölçmek istediği şeyi ölçüp ölçmediğidir. Eğer bir matematik testi matematik bilgisini ölçüyorsa geçerlidir.
- Görünüş Geçerliği Nedir?
- Görünüş geçerliği, geçerliğin en yüzeysel ve basit türüdür. Bir ölçme aracının, ölçmeyi amaçladığı özelliği ölçüyor gibi görünmesidir. Bu, genellikle testi uygulayanlar, testi alanlar veya uzman olmayan kişiler tarafından yapılan ilk izlenimdir. Örneğin, bir matematik sınavında matematik soruları varsa, bu sınavın görünüş geçerliği yüksektir. İçinde Türkçe soruları olsaydı, matematik sınavı gibi görünmezdi.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Ölçme aracının istatistiksel analizlerle desteklenmesi gerekir
- Bu ifade, daha çok yapı geçerliği veya ölçüt bağımlı geçerlik gibi geçerlik türleri için geçerlidir. Bu tür geçerlikler, ölçme aracının puanları ile başka ölçütler arasındaki ilişkileri istatistiksel yöntemlerle inceler. Görünüş geçerliği ise istatistiksel analiz gerektirmez, daha çok yüzeysel bir yargıdır. Bu nedenle A seçeneği doğru değildir.
- B) Ölçülecek özelliği gerçekten ölçtüğünün kanıtıdır
- Bu ifade, genel olarak geçerliğin tanımıdır. Bir ölçme aracının gerçekten ölçmek istediği özelliği ölçtüğünü gösterir. Ancak görünüş geçerliği, bir aracın "gerçekten" ölçtüğünün kesin bir kanıtı değil, sadece "ölçüyor gibi görünmesi" durumudur. Gerçekten ölçüp ölçmediği daha derinlemesine geçerlik çalışmalarıyla belirlenir. Bu nedenle B seçeneği görünüş geçerliğinin tam tanımı değildir.
- C) Ölçme aracının ilgili olduğu alanı kapsayıp kapsamadığını gösterir
- Bu ifade, kapsam geçerliğinin tanımıdır. Kapsam geçerliği, bir testin ölçmeyi amaçladığı konu alanını veya davranışları ne derece iyi temsil ettiğini, yani ilgili alanı ne kadar kapsadığını inceler. Örneğin, bir ünite sonu testinin o ünitedeki tüm önemli konuları içerip içermediği kapsam geçerliği ile ilgilidir. Görünüş geçerliği ile doğrudan ilgili değildir. Bu nedenle C seçeneği doğru değildir.
- D) Ölçme aracının ölçmeyi amaçladığı özelliği ölçüyor görünmesidir
- Bu ifade, görünüş geçerliğinin tam ve doğru tanımıdır. Bir testin, ilk bakışta veya yüzeysel bir incelemede, ölçmek istediği şeyi ölçüyormuş gibi algılanmasıdır. Örneğin, bir zeka testinin içinde mantık, problem çözme gibi soruların olması, onun zekayı ölçüyor gibi görünmesini sağlar. Bu, bilimsel bir kanıt olmaktan çok, bir algı meselesidir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, D seçeneği görünüş geçerliğinin tanımını en doğru şekilde yapmaktadır.
Cevap D seçeneğidir.
