Doğal afetler insan yaşamını derinden etkileyen olaylardır. Aşağıdaki doğal afet-yol açtığı sonuç eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
A) Deprem - Altyapı sistemlerinde hasar
B) Volkanik patlama - Tarım topraklarının verimliliğinde artış
C) Kuraklık - Göç hareketlerinde artış
D) Çığ - Ulaşım aksaklıkları
Doğal afetler, doğanın kendiliğinden meydana getirdiği ve insan yaşamı üzerinde yıkıcı etkileri olabilen olaylardır. Bu tür olayların yol açtığı sonuçları doğru anlamak, hem coğrafya bilgimiz hem de afetlere karşı hazırlıklı olmamız açısından çok önemlidir. Şimdi, verilen eşleştirmeleri tek tek inceleyelim:
- A) Deprem - Altyapı sistemlerinde hasar: Depremler, yer kabuğundaki ani hareketlenmeler sonucu meydana gelir. Bu sarsıntılar, binaların, yolların, köprülerin, su ve elektrik hatlarının, kanalizasyon sistemlerinin (yani altyapı sistemlerinin) ciddi şekilde hasar görmesine veya tamamen yıkılmasına neden olur. Bu eşleştirme doğrudur.
- B) Volkanik patlama - Tarım topraklarının verimliliğinde artış: Volkanik patlamalar sırasında çıkan kül, lav ve gazlar, patlamanın olduğu bölgedeki tarım alanlarını kısa vadede tamamen yok eder veya kullanılamaz hale getirir. Kül tabakası bitkilerin üzerini örterek fotosentezi engeller, lavlar ise toprağı ve bitki örtüsünü yakar. Uzun vadede, binlerce yıl sonra, volkanik küllerin ayrışmasıyla oluşan topraklar mineraller açısından zenginleşebilir ve verimli hale gelebilir. Ancak, patlamanın doğrudan ve kısa/orta vadeli sonucu, tarım topraklarının verimliliğinde *azalma* ve yıkımdır. Dolayısıyla, "verimlilikte artış" ifadesi bu eşleştirme için yanlıştır.
- C) Kuraklık - Göç hareketlerinde artış: Kuraklık, bir bölgede uzun süre yağışların normalin altında seyretmesi sonucu su kıtlığı yaşanması durumudur. Su kaynaklarının azalması, tarım ürünlerinin yetişmemesi, hayvanların susuz kalması ve ekonomik sıkıntılar, insanların yaşadıkları yerleri terk ederek başka bölgelere göç etmelerine neden olur. Bu eşleştirme doğrudur.
- D) Çığ - Ulaşım aksaklıkları: Çığ, dağlık ve karla kaplı yamaçlarda biriken kar kütlesinin ani bir şekilde aşağı doğru kaymasıdır. Çığlar, yolları, demiryollarını ve geçitleri kapatarak ulaşımı engeller, araçların ve insanların mahsur kalmasına neden olur. Bu eşleştirme doğrudur.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, volkanik patlamaların kısa ve orta vadede tarım topraklarının verimliliğini artırmadığı, aksine azalttığı veya yok ettiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle, yanlış eşleştirme B seçeneğidir.
Cevap B seçeneğidir.
