6. Aşağıdaki cümlelerin hangisi yapıca diğerlerinden farklıdır?
A) Çalışırsan başarırsın.
B) Geldiğinde beni ara.
C) Kitap okuyor, müzik dinliyor.
D) Anladım ki sen bu işi yapamayacaksın.
Merhaba sevgili öğrencilerim! Bu soruda, cümlelerin yapılarını inceleyerek hangisinin diğerlerinden farklı olduğunu bulacağız. Cümle yapısı denince aklımıza basit, birleşik, sıralı ve bağlı cümleler gelmeli. Şimdi her bir seçeneği tek tek inceleyelim:
- A) Çalışırsan başarırsın. Bu cümlede "başarırsın" temel yüklemdir. "Çalışırsan" ise şart kipiyle çekimlenmiş bir fiil olduğu için bir yan cümlecik oluşturur. Temel cümle ve şart yan cümlecikten oluşan bu yapıya Şartlı Birleşik Cümle denir.
- B) Geldiğinde beni ara. Bu cümlede "ara" temel yüklemdir. "Geldiğinde" kelimesi ise "-dığında" eki almış bir zarf-fiildir (fiilimsi). İçinde fiilimsi bulunan cümleler Girişik Birleşik Cümle olarak adlandırılır.
- C) Kitap okuyor, müzik dinliyor. Bu cümlede "okuyor" ve "dinliyor" olmak üzere iki ayrı yüklem bulunmaktadır. Bu yüklemler virgülle birbirine bağlanmıştır. Birden fazla yüklemi olan ve virgül veya noktalı virgülle bağlanan cümlelere Sıralı Cümle denir.
- D) Anladım ki sen bu işi yapamayacaksın. Bu cümlede "anladım" temel yüklem, "yapamayacaksın" ise "ki" bağlacıyla temel cümleye bağlanmış bir yan cümleciktir. Bu tür cümleler Ki'li Birleşik Cümle olarak adlandırılır.
Gördüğünüz gibi, A, B ve D seçeneklerindeki cümleler farklı türlerde de olsa hepsi birer Birleşik Cümle örneğidir. Ancak C seçeneğindeki cümle, iki ayrı yüklemin virgülle bağlandığı bir Sıralı Cümle'dir. Bu nedenle yapıca diğerlerinden farklı olan cümle C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
