Bir araştırmacı, öğrencilerin matematik dersine yönelik tutumlarını "Kesinlikle Katılıyorum", "Katılıyorum", "Kararsızım", "Katılmıyorum", "Kesinlikle Katılmıyorum" şeklinde yanıt seçenekleri sunarak ölçmektedir. Bu araştırmacının kullandığı ölçek türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Oranlı ölçek
B) Sınıflama ölçeği
C) Likert ölçeği
D) Eşit aralıklı ölçek
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soru, araştırmalarda kullanılan veri toplama yöntemlerinden biri olan "ölçek türleri" konusunu anlamamızı istiyor. Verileri doğru bir şekilde analiz edebilmek için hangi tür ölçek kullandığımızı bilmek çok önemlidir.
- Öncelikle, soruda verilen yanıt seçeneklerine bakalım: "Kesinlikle Katılıyorum", "Katılıyorum", "Kararsızım", "Katılmıyorum", "Kesinlikle Katılmıyorum". Bu seçenekler, bir tutumu veya görüşü en güçlü olumlu ifadeden en güçlü olumsuz ifadeye doğru sıralayan, dereceli bir yapıya sahiptir.
- Bu tür derecelendirme ölçekleri, katılımcıların belirli bir ifadeye ne kadar katıldığını veya katılmadığını, bir konuya yönelik tutumunu veya algısını ölçmek için kullanılır. Seçenekler arasında bir sıralama vardır ve genellikle her seçeneğe sayısal bir değer atanır (örneğin, 5'ten 1'e kadar).
- Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Oranlı ölçek: Bu ölçek türü, en gelişmiş ölçektir. Sıralama, eşit aralık ve gerçek bir sıfır noktası içerir. Bu sayede oranlama yapılabilir. Örneğin, boy, kilo, yaş gibi veriler oranlı ölçekle ölçülür. Bizim örneğimizde gerçek bir sıfır noktası veya oranlama özelliği yoktur.
- B) Sınıflama ölçeği (Nominal ölçek): Bu ölçek, sadece nesneleri veya olayları kategorilere ayırır, bunlar arasında herhangi bir sıralama veya miktar belirtmez. Örneğin, cinsiyet (kadın/erkek), medeni durum (evli/bekar) gibi veriler sınıflama ölçeğiyle ölçülür. Bizim örneğimizde seçenekler arasında bir sıralama (derece) olduğu için sınıflama ölçeği değildir.
- C) Likert ölçeği: Bu ölçek, sosyal bilimlerde tutumları, görüşleri veya algıları ölçmek için yaygın olarak kullanılan bir tür sıralama (ordinal) ölçeğidir. Genellikle 5'li veya 7'li derecelendirme seçenekleri sunar (örneğin, "Kesinlikle Katılıyorum"dan "Kesinlikle Katılmıyorum"a). Seçenekler arasında bir sıra vardır ve bu sıralama, bir tutumun yoğunluğunu gösterir. Soruda verilen yanıt seçenekleri, Likert ölçeğinin tipik bir örneğidir.
- D) Eşit aralıklı ölçek (Aralık ölçeği): Bu ölçek, sıralama ve eşit aralık özelliklerine sahiptir ancak gerçek bir sıfır noktası yoktur. Bu nedenle oranlama yapılamaz. Örneğin, termometre sıcaklığı (Celsius veya Fahrenheit) veya IQ puanları eşit aralıklı ölçekle ölçülür. Bizim örneğimizde aralıkların tam olarak eşit olduğu kesin değildir ve bir tutum ölçümü olduğu için daha çok Likert ölçeği olarak adlandırılır.
- Görüldüğü gibi, araştırmacının öğrencilerin matematik dersine yönelik tutumlarını ölçmek için kullandığı "Kesinlikle Katılıyorum"dan "Kesinlikle Katılmıyorum"a kadar uzanan dereceli yanıt seçenekleri, doğrudan Likert ölçeğinin tanımına uymaktadır.
Cevap C seçeneğidir.
