KPSS Ses olayları (Ünlü düşmesi, Benzeşme, Yumuşama) Test 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü düşmesi (hece düşmesi) vardır?

A) Sabah erkenden okula gitti.
B) Bu konuyu iyice anlamalısın.
C) Akşam bize misafir gelecek.
D) Resmi kurumlara başvurdu.

Ünlü düşmesi (hece düşmesi), bir kelime içindeki ünlünün, kelime birleşirken veya çekimlenirken düşmesidir. Şimdi seçenekleri inceleyelim:

• A) Sabah erkenden okula gitti. Bu cümlede herhangi bir kelime birleşmesi veya çekimlenmesi sırasında ünlü düşmesi yaşanmamıştır.
• B) Bu konuyu iyice anlamalısın. Bu cümlede de kelimelerde herhangi bir ünlü düşmesi bulunmamaktadır.
• C) Akşam bize misafir gelecek. Bu cümlede de kelimelerde herhangi bir ünlü düşmesi bulunmamaktadır.
• D) Resmi kurumlara başvurdu. İşte bu seçenekte ünlü düşmesi var! "Başvurdu" kelimesi, "başvurmak" fiilinden türemiştir. "Başvurmak" fiili ise aslında "baş-" ve "-vurmak" kelimelerinin birleşmesiyle oluşmuştur. Ancak "başvurmak" kelimesi zamanla kalıplaşmış ve bu kelimeye ek geldiğinde herhangi bir ses olayı yaşanmamıştır. Ancak bu kelimenin kökü olan "baş" kelimesi ile "vurmak" kelimesi birleşirken herhangi bir ünlü düşmesi olmamıştır. Bu nedenle bu seçenekte ünlü düşmesi yoktur. Doğru cevap bu değildir.

Ancak soruda bir hata var gibi görünüyor. Çünkü verilen seçeneklerde ünlü düşmesi olan bir kelime bulunmamaktadır. Eğer seçeneklerde "Omuzum" yerine "Omzum" olsaydı, "omuz" kelimesindeki "u" ünlüsünün düşmesiyle ünlü düşmesi olurdu. Ya da "Ağzı" yerine "Ağzı" olsaydı, "ağız" kelimesindeki "ı" ünlüsünün düşmesiyle ünlü düşmesi olurdu. Soruyu hazırlayanın bu durumu gözden geçirmesi gerekir.

Düzeltilmiş Soru: Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü düşmesi (hece düşmesi) vardır?

A) Sabah erkenden okula gitti.

B) Bu konuyu iyice anlamalısın.

C) Akşam bize misafir gelecek.

D) Omzum ağrıyor.

Düzeltilmiş Cevap: D

Açıklama: "Omuzum" kelimesi "omuz" ve "-um" ekinin birleşmesiyle oluşmuştur. Ancak "omuz" kelimesindeki "u" ünlüsü düşerek "omzum" şeklini almıştır. Bu nedenle ünlü düşmesi vardır.

Cevap D seçeneğidir.