Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) kuralına uyulmamıştır?
A) Sınıfta kitap okuduk.
B) Ağaçdan elma topladık.
C) Çiçekçiden gül aldım.
D) Sokakta oynuyorlar.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) konusunu hatırlayalım ve soruyu adım adım çözelim:
Ünsüz Benzeşmesi (Sertleşmesi) Nedir?
Türkçede bazı ünsüz harfler (f, s, t, k, ç, ş, h, p) sert ünsüzlerdir. Bir kelime bu sert ünsüzlerden biriyle bitiyorsa ve bu kelimeye c, d, g ünsüzleriyle başlayan bir ek geliyorsa, ekin başındaki bu yumuşak ünsüzler sertleşerek ç, t, k'ye dönüşür.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Sınıfta kitap okuduk. "Sınıf" kelimesi "f" sert ünsüzü ile bitiyor. Ancak ek almamış, bu nedenle benzeşme yok.
- B) Ağaçdan elma topladık. "Ağaç" kelimesi "ç" sert ünsüzü ile bitiyor. "-dan" eki alırken, ekin başındaki "d" ünsüzü sertleşerek "t" olmuş ve "-tan" şeklinde yazılmıştır. Bu kelime de ünsüz benzeşmesi kuralına uyulmamıştır. Çünkü doğrusu "Ağaçtan" olmalıydı.
- C) Çiçekçiden gül aldım. "Çiçekçi" kelimesi "ç" sert ünsüzü ile bitiyor. "-den" eki alırken, ekin başındaki "d" ünsüzü sertleşerek "t" olmuş ve "-ten" şeklinde yazılmıştır. Burada ünsüz benzeşmesi kuralına uyulmuştur.
- D) Sokakta oynuyorlar. "Sokak" kelimesi "k" sert ünsüzü ile bitiyor. "-da" eki alırken, ekin başındaki "d" ünsüzü sertleşerek "t" olmuş ve "-ta" şeklinde yazılmıştır. Burada ünsüz benzeşmesi kuralına uyulmuştur.
Gördüğümüz gibi, B seçeneğinde "Ağaçdan" kelimesinde ünsüz benzeşmesi kuralına uyulmamıştır. Doğrusu "Ağaçtan" olmalıydı.
Cevap B seçeneğidir.
