Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcükte ünsüz yumuşaması (değişimi) olayı gerçekleşmemiştir?
A) Bu ağacın meyveleri çok tatlı.Merhaba sevgili öğrenciler! Ünsüz yumuşaması konusunu hatırlayarak bu soruyu birlikte adım adım çözelim. Ünsüz yumuşaması (değişimi), kelime kökünün sonundaki sert ünsüzlerin (p, ç, t, k) ünlü ile başlayan bir ek aldığında yumuşayarak (b, c, d, ğ) değişmesidir. Şimdi seçenekleri inceleyelim:
Bu cümlede "ağaç" kelimesi "-ın" ekini almıştır. Kelimenin kökü "ağaç" (ç sert ünsüzüyle bitiyor) ve ünlüyle başlayan bir ek aldığı için "ağacın" şeklinde yumuşamaya uğramıştır. Burada ünsüz yumuşaması vardır.
Bu cümlede "kitap" kelimesi "-ı" ekini almıştır. Kelimenin kökü "kitap" (p sert ünsüzüyle bitiyor) ve ünlüyle başlayan bir ek aldığı için "kitabı" şeklinde yumuşamaya uğramıştır. Burada ünsüz yumuşaması vardır.
Bu cümlede "tartış-" fiili "-tık" ekini almıştır. Kelimenin kökü "tart-" (t sert ünsüzüyle bitiyor) ancak "-tık" eki ünsüzle başladığı için herhangi bir yumuşama olmamıştır. "Tartıştık" kelimesinde ünsüz benzeşmesi vardır (ş > s değişimi), ancak ünsüz yumuşaması yoktur.
Bu cümlede "kağıt" kelimesi "-ı" ekini almıştır. Kelimenin kökü "kağıt" (t sert ünsüzüyle bitiyor) ve ünlüyle başlayan bir ek aldığı için "kağıdı" şeklinde yumuşamaya uğramıştır. Burada ünsüz yumuşaması vardır.
Bu cümlede "renk" kelimesi "-i" ekini almıştır. Kelimenin kökü "renk" (k sert ünsüzüyle bitiyor) ve ünlüyle başlayan bir ek aldığı için "rengi" şeklinde yumuşamaya uğramıştır. Burada ünsüz yumuşaması vardır.
Gördüğümüz gibi, C seçeneğindeki "tartıştık" kelimesinde ünsüz yumuşaması olayı gerçekleşmemiştir.
Cevap C seçeneğidir.
