Bir araştırmacı, 20 farklı ülkede yaptığı araştırmalarda demokrasi ile gelişmişlik düzeyi arasında pozitif bir ilişki olduğunu gözlemlemiş ve "Demokrasi ile gelişmişlik düzeyi arasında pozitif bir ilişki vardır" sonucuna ulaşmıştır. Bu araştırmacının kullandığı akıl yürütme yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Tümdengelim
B) Tümevarım
C) Analoji
D) Diyalektik
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, bir araştırmacının belirli gözlemlerden yola çıkarak genel bir sonuca ulaşma sürecini inceliyoruz. Akıl yürütme yöntemlerini hatırlayarak doğru cevabı bulalım.
- Araştırmacının Yaptığı: Araştırmacı, 20 farklı ülkede (yani belirli, tekil örneklerde) demokrasi ile gelişmişlik düzeyi arasında pozitif bir ilişki olduğunu gözlemlemiştir.
- Ulaşılan Sonuç: Bu gözlemlerden yola çıkarak, "Demokrasi ile gelişmişlik düzeyi arasında pozitif bir ilişki vardır" şeklinde genel bir yargıya varmıştır.
- Tümevarım (Endüksiyon): Bu akıl yürütme yöntemi, tek tek olaylardan, özel durumlardan veya gözlemlerden yola çıkarak genel bir sonuca, kurala veya yasaya ulaşma sürecidir. Gözlemlerin sayısı arttıkça, genel yargının güvenilirliği de artar. Araştırmacının 20 farklı ülkedeki gözlemlerinden genel bir ilişki sonucuna ulaşması tam da tümevarım yönteminin tanımına uymaktadır.
- Tümdengelim (Dedüksiyon): Bu yöntem, genel bir önermeden veya kuraldan yola çıkarak özel bir durum veya sonuca ulaşmaktır. Örneğin, "Tüm insanlar ölümlüdür" genel önermesinden "Sokrates ölümlüdür" özel sonucuna ulaşmak tümdengelimdir. Sorumuzdaki durum bunun tam tersidir.
- Analoji (Benzetme): Bu yöntem, iki farklı şey arasındaki benzerliklerden yola çıkarak, birinde bulunan bir özelliğin diğerinde de bulunabileceği sonucuna varmaktır. Örneğin, "Dünya'da yaşam varsa, Mars'ta da olabilir çünkü ikisi de gezegendir ve bazı benzer özelliklere sahiptir" demek analojidir. Sorumuzda böyle bir benzetme yapılmamıştır.
- Diyalektik: Bu yöntem, genellikle karşıt fikirlerin (tez ve antitez) çatışmasından yeni bir senteze ulaşma sürecidir. Felsefi tartışmalarda veya düşünce gelişiminde kullanılır. Sorumuzdaki durum bir gözlem ve genelleme olduğu için diyalektik değildir.
Araştırmacı, belirli örneklerden (20 farklı ülke) yola çıkarak genel bir sonuca ulaştığı için kullandığı akıl yürütme yöntemi tümevarımdır.
Cevap B seçeneğidir.
