Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruyu çözmek için öncelikle bir kıyasın (diğer adıyla tasım veya silojizm) temel yapısını ve ögelerini anlamamız gerekiyor. Kıyas, iki öncülden (önerme) yola çıkarak mantıksal bir sonuca ulaşma biçimidir.
- Kıyasın Temel Ögeleri:
- Büyük Öncül (Major Premise): Genellikle daha genel bir ifadeyi içeren ve kıyasın büyük terimini (yüklemini) barındıran önermedir. Bu öncül, bir kategori veya grubun genel bir özelliğini belirtir.
- Küçük Öncül (Minor Premise): Daha özel bir ifadeyi içeren ve kıyasın küçük terimini (öznesini) barındıran önermedir. Bu öncül, belirli bir bireyin veya alt grubun genel kategoriye ait olduğunu gösterir.
- Sonuç (Conclusion): Büyük ve küçük öncüllerden mantıksal olarak çıkarılan yeni önermedir. Bu, iki öncül arasındaki ilişkiyi özetler.
- Orta Terim (Middle Term): Her iki öncülde de yer alan ancak sonuçta bulunmayan terimdir. Öncüller arasında köprü görevi görür ve sonucun çıkarılmasını sağlar.
Şimdi verilen örneği inceleyelim:
- Kıyas Örneği:
- "Tüm insanlar ölümlüdür."
- "Sokrates bir insandır."
- "O halde, Sokrates ölümlüdür."
Bu örnekte, "Tüm insanlar ölümlüdür" ifadesi, genel bir kuralı veya özelliği belirtir. İnsanlar kategorisinin tamamının "ölümlü" olduğu bilgisini verir. Bu, kıyasın en genel ve kapsayıcı önermesi olduğu için Büyük Öncül'e karşılık gelir.
- "Sokrates bir insandır" ifadesi, daha özel bir durumu, yani Sokrates'in bu genel kategoriye (insanlar) dahil olduğunu belirtir. Bu da Küçük Öncül'dür.
- "O halde, Sokrates ölümlüdür" ifadesi, ilk iki öncülden çıkarılan mantıksal sonuçtur. Bu da Sonuç'tur.
- Bu kıyasta "insanlar" kelimesi hem büyük hem de küçük öncülde yer almasına rağmen sonuçta yer almadığı için Orta Terim'dir.
Bu durumda, "Tüm insanlar ölümlüdür" ifadesi kıyasın büyük öncülüdür.
Cevap A seçeneğidir.
