Sevgili öğrenciler, bu soruyu çözmek için öncelikle soruda verilen anahtar bilgilere odaklanalım ve coğrafi terimleri doğru anlamaya çalışalım.
- Soruyu Anlayalım:
- Soruda Toros Dağları'nın batı kesimlerinde, özellikle Beydağları ve Akdağlar'da "kalkerli kayaçların hakim" olduğu belirtiliyor.
- Bizden istenen ise, bu kalkerli kayaçların yaygın olmasının hangi yer şeklinin görülmesine neden olduğudur.
- Kalkerli Kayaçlar Nedir ve Özelliği Nedir?
- Kalkerli kayaçlar, diğer adıyla kireçtaşı, suda kolayca çözünebilen kayaçlardır. Yağmur suyu ve yeraltı suları, bu kayaçları zamanla eriterek çeşitli yer şekilleri oluşturur.
- Bu tür kayaçların erimesiyle oluşan yer şekillerine genel olarak "karstik şekiller" denir. Türkiye'de Akdeniz Bölgesi, kalkerli kayaçların yaygın olduğu ve karstik şekillerin bolca görüldüğü bir bölgedir. Beydağları ve Akdağlar da bu bölgenin önemli parçalarıdır.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Buzul gölleri: Buzul gölleri, geçmişte veya günümüzde buzulların aşındırmasıyla oluşan çukurluklarda suların birikmesiyle meydana gelir. Buzul faaliyetleri ile kalkerli kayaçların erimesi arasında doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi yoktur. Bu nedenle bu seçenek doğru değildir.
- B) Peribacaları: Peribacaları, volkanik tüf gibi yumuşak kayaçların sel suları ve rüzgar tarafından aşındırılması, üzerindeki daha sert tabakanın ise şapka görevi görmesiyle oluşan özel yer şekilleridir. Kapadokya bölgesi bunun en güzel örneğidir. Kalkerli kayaçlarla doğrudan bir ilgisi yoktur. Bu nedenle bu seçenek doğru değildir.
- C) Dolin ve polyeler: Dolinler, kalkerli arazilerde suların kireçtaşını eritmesiyle oluşan çukurluklardır. Polyeler ise dolinlerden daha büyük, tabanı düz ve çevresi dik yamaçlarla çevrili karstik ovalardır. Her ikisi de kalkerli kayaçların çözünmesiyle oluşan tipik karstik yer şekilleridir. Soruda belirtilen Beydağları ve Akdağlar gibi kalkerli arazilerde bu tür yer şekilleri oldukça yaygındır. Bu nedenle bu seçenek doğru cevaptır.
- D) Lav platoları: Lav platoları, volkanik patlamalar sonucu yeryüzüne çıkan lavların geniş alanlara yayılarak soğuması ve katılaşmasıyla oluşan yüksek düzlüklerdir. Volkanik faaliyetlerle ilgilidir, kalkerli kayaçlarla değil. Bu nedenle bu seçenek doğru değildir.
Sonuç olarak, Toros Dağları'nın batı kesimlerinde kalkerli kayaçların yaygın olması, bu kayaçların su tarafından kolayca çözünmesi nedeniyle dolin ve polyeler gibi karstik yer şekillerinin oluşumuna yol açmıştır.
Cevap C seçeneğidir.
