Orojenez (Dağ oluşumu) nedir Test 2

Orojenez ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Orojenez dikey yönlü geniş alanlı kabuk hareketleridir
B) Orojenez sonucu oluşan dağlar genellikle kıtaların iç kesimlerinde yer alır
C) Orojenez hareketleri kıta ve okyanus kabuğunun birbirine yaklaşmasıyla gerçekleşir
D) Orojenez hareketleri sonucunda genellikle volkanik dağlar oluşur

Merhaba sevgili öğrenciler!

Orojenez, yer kabuğunda meydana gelen ve dağ oluşumuna yol açan önemli bir jeolojik süreçtir. Bu soruda, orojenez ile ilgili doğru ifadeyi bulmamız isteniyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Orojenez dikey yönlü geniş alanlı kabuk hareketleridir

  Bu ifade doğru değildir. Orojenez (dağ oluşumu), genellikle yer kabuğunun yatay yönde sıkışması, kıvrılması ve faylanması sonucu meydana gelir. Dikey yönlü, geniş alanlı kabuk hareketleri ise daha çok epirojenez (kıta oluşumu) olarak adlandırılır ve kıtaların alçalması veya yükselmesi şeklinde gerçekleşir. Orojenezde temel hareket yatay sıkışmadır.

• B) Orojenez sonucu oluşan dağlar genellikle kıtaların iç kesimlerinde yer alır

  Bu ifade de doğru değildir. Orojenez sonucu oluşan kıvrım dağları (örneğin Alp-Himalaya kuşağı, And Dağları, Kayalık Dağları) genellikle levha sınırlarında, yani kıtaların kenar bölgelerinde veya okyanus-kıta birleşim yerlerinde bulunur. Kıtaların iç kesimlerinde daha çok eski, aşınmış kütleler (masifler) veya volkanik dağlar görülebilir, ancak orojenik dağlar için tipik konum levha sınırlarıdır.

• C) Orojenez hareketleri kıta ve okyanus kabuğunun birbirine yaklaşmasıyla gerçekleşir

  Bu ifade doğrudur. Orojenez, levha tektoniği teorisine göre, levhaların (kıta-kıta, kıta-okyanus veya okyanus-okyanus) çarpışma (yaklaşma) sınırlarında meydana gelir. Özellikle bir okyanus kabuğunun bir kıta kabuğunun altına dalması (dalma-batma zonları) veya iki kıta kabuğunun çarpışması, yer kabuğunda büyük sıkışmalara, kıvrılmalara ve faylanmalara yol açarak dağ sıralarının oluşumunu tetikler. Bu süreç, orojenezin temel mekanizmalarından biridir.

• D) Orojenez hareketleri sonucunda genellikle volkanik dağlar oluşur

  Bu ifade tam olarak doğru değildir. Orojenez hareketleri sonucunda genellikle kıvrım dağları ve kırık dağlar oluşur. Volkanik dağlar ise genellikle dalma-batma zonlarında (okyanus kabuğunun eriyip magmaya dönüşerek yüzeye çıktığı yerlerde) veya levha içi sıcak noktalarda (hot spot) magmanın yüzeye çıkmasıyla oluşur. Volkanizma, orojenik kuşaklarda görülebilen eşlikçi bir olay olabilir (örneğin And Dağları'nda hem kıvrım hem de volkanik dağlar bulunur), ancak orojenezin birincil ve genel sonucu volkanik dağlar değildir; asıl sonuç kıvrım ve kırık dağlardır.

Yukarıdaki açıklamalara göre, orojenezin en doğru tanımını veren seçenek C seçeneğidir.

Cevap C seçeneğidir.