Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, farklı kıtalarda yer alan dağ sıralarından hangilerinin aynı orojenez kuşağında (yani aynı dağ oluşum sürecinde) yer aldığını bulmamız isteniyor. Dağ oluşumu, levha tektoniği hareketleriyle gerçekleşen büyük ölçekli jeolojik olaylardır. Genellikle genç ve yüksek dağlar, yakın jeolojik zamanlarda meydana gelen orojenez kuşaklarında yer alır.
- Orojenez Nedir? Orojenez, yer kabuğundaki levhaların birbirine yaklaşması, çarpışması veya bir levhanın diğerinin altına dalması (dalma-batma) sonucunda yer kabuğunun kıvrılarak, kırılarak veya yükselerek dağ sıraları oluşturması olayıdır.
- Dağ Sıralarını İnceleyelim:
- I. And Dağları: Güney Amerika kıtasının batısında yer alır. Nazca Levhası'nın Güney Amerika Levhası'nın altına dalması (okyanusal-kıtasal levha çarpışması) sonucu oluşmuştur. Bu dağlar, Pasifik Ateş Çemberi'nin bir parçasıdır ve genç dağlardır.
- II. Himalaya Dağları: Asya kıtasında yer alır. Hint Levhası'nın Avrasya Levhası ile çarpışması (kıtasal-kıtasal levha çarpışması) sonucu oluşmuştur. Dünyanın en yüksek dağlarıdır ve genç dağlardır.
- III. Kayalık Dağları: Kuzey Amerika kıtasının batısında yer alır. Çeşitli orojenik süreçlerle, özellikle Laramid Orojenezi ile oluşmuştur. Pasifik Ateş Çemberi'nin bir parçasıdır ve genç dağlardır.
- IV. Alp Dağları: Avrupa kıtasında yer alır. Afrika Levhası'nın Avrasya Levhası ile çarpışması (kıtasal-kıtasal levha çarpışması) sonucu oluşmuştur. Genç dağlardır.
- Aynı Orojenik Kuşak: Dünya üzerindeki büyük orojenik kuşaklardan biri, "Alp-Himalaya Orojenik Kuşağı" veya kısaca "Alpid Orojenezi" olarak bilinir. Bu kuşak, Atlas Dağları'ndan başlayıp Avrupa'daki Alpler, Kafkaslar, Zagroslar üzerinden Asya'daki Himalayalar'a kadar uzanan devasa bir dağ sistemini içerir. Bu dağlar, genellikle Afrika ve Hint levhalarının Avrasya levhasıyla çarpışması sonucu oluşmuştur ve jeolojik olarak genç dağlardır.
- Sonuç:
- And Dağları (I) ve Kayalık Dağları (III) Pasifik Ateş Çemberi'nin bir parçasıdır, ancak doğrudan Alp-Himalaya kuşağının kıtasal çarpışma bölgesinde yer almazlar.
- Himalaya Dağları (II) ve Alp Dağları (IV) ise doğrudan Alp-Himalaya Orojenik Kuşağı'nın en belirgin ve karakteristik örnekleridir. Her ikisi de Afrika ve Hint levhalarının Avrasya levhasıyla çarpışması sonucu oluşmuş genç ve yüksek dağlardır. Bu nedenle aynı orojenez kuşağında yer alırlar.
Cevap B seçeneğidir.
