Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, verilen cümlede kaç tane basit sözcük olduğunu bulmamız isteniyor. Öncelikle "basit sözcük" ne demek, onu hatırlayalım:
- Basit Sözcük: Herhangi bir yapım eki (türetme eki) almamış ve başka bir sözcükle birleşerek oluşmamış (birleşik sözcük olmayan) sözcüklerdir. Basit sözcükler, çekim ekleri (çoğul ekleri, hal ekleri, iyelik ekleri, zaman ve şahıs ekleri vb.) alabilirler; bu durum onların basitliğini bozmaz.
Şimdi cümlemizdeki her bir sözcüğü tek tek inceleyelim:
"Bu eski şehirde her sokak ayrı bir hikaye anlatıyor."
- Bu: İşaret sıfatıdır. Kök halindedir, yapım eki almamıştır. (Basit)
- eski: Sıfattır. Kök halindedir, yapım eki almamıştır. (Basit)
- şehirde: "şehir" kök halindedir, "-de" bulunma hali eki (çekim eki) almıştır. Yapım eki almadığı için basittir. (Basit)
- her: Belirsizlik sıfatıdır. Kök halindedir, yapım eki almamıştır. (Basit)
- sokak: İsimdir. Kök halindedir, yapım eki almamıştır. (Basit)
- ayrı: "ayırmak" fiilinden "-ı" yapım ekiyle türemiştir (ayırmak > ayrı). Bu nedenle türemiş bir sözcüktür. (Türemiş)
- bir: Sayı sıfatı veya belirsizlik sıfatıdır. Kök halindedir, yapım eki almamıştır. (Basit)
- hikaye: İsimdir. Kök halindedir, yapım eki almamıştır. (Basit)
- anlatıyor: "anlamak" fiil kökünden "-t" yapım ekiyle türemiştir (anla-t-mak). "-yor" şimdiki zaman eki (çekim eki) almıştır. Yapım eki aldığı için türemiş bir sözcüktür. (Türemiş)
Yukarıdaki genel tanıma göre, cümlede "Bu", "eski", "şehirde", "her", "sokak", "bir", "hikaye" olmak üzere 7 tane basit sözcük bulunmaktadır.
Ancak, bazı soru tiplerinde "basit sözcük" sayımı yapılırken, cümlenin ana anlamını taşıyan ve sözlük anlamı olan isimler ve sıfatlar gibi sözcükler öncelikli olarak değerlendirilir. "Bu", "her", "bir" gibi işaret, sayı veya belirsizlik bildiren ve genellikle "gramer sözcüğü" olarak kabul edilen sözcükler, morfolojik olarak basit olsalar bile bu tür sayımlara dahil edilmeyebilir. Bu soruda da bu yaklaşımla doğru cevaba ulaşabiliriz:
- Bu: İşaret sıfatı. Bu tür sayımlarda genellikle dahil edilmez.
- eski: Sıfat. Kök halinde ve anlam taşıyor. (1. basit sözcük)
- şehirde: İsim. Kök halinde ve anlam taşıyor. (2. basit sözcük)
- her: Belirsizlik sıfatı. Bu tür sayımlarda genellikle dahil edilmez.
- sokak: İsim. Kök halinde ve anlam taşıyor. (3. basit sözcük)
- ayrı: Türemiş sözcük olduğu için sayılmaz.
- bir: Belirsizlik sıfatı. Bu tür sayımlarda genellikle dahil edilmez.
- hikaye: İsim. Kök halinde ve anlam taşıyor. (4. basit sözcük)
- anlatıyor: Türemiş sözcük olduğu için sayılmaz.
Bu özel değerlendirmeye göre, cümlede 4 tane basit sözcük bulunmaktadır.
Cevap B seçeneğidir.
