2. "Yarınki maçı izleyecekmiş." cümlesindeki ek fiilin görevi nedir?
A) Basit zamanlı fiili birleşik zamanlı yapmak
B) İsim soylu sözcüğü yüklem yapmak
C) Haber kipinin anlamını genişletmek
D) Fiile olasılık anlamı katmak
Merhaba sevgili öğrenciler! Ek fiil konusu Türkçede oldukça önemli ve bazen karıştırılabilen bir konudur. Bu soruyu adım adım inceleyerek ek fiilin görevlerini daha iyi anlayalım.
- Öncelikle ek fiilin iki temel görevi olduğunu hatırlayalım:
- 1. İsim soylu sözcükleri yüklem yapmak (Örnek: "O, öğrenciydi.")
- 2. Basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı yapmak (Örnek: "Geliyordu.")
- Şimdi sorudaki cümleye odaklanalım: "Yarınki maçı izleyecekmiş."
- Bu cümledeki yüklem "izleyecekmiş" fiilidir.
- Bu fiili çözümleyelim:
- "izle-" fiil köküdür.
- "-yecek" eki, gelecek zaman kip ekidir. Bu haliyle "izleyecek" basit zamanlı bir fiildir.
- "-miş" eki ise ek fiilin öğrenilen geçmiş zaman (rivayet) ekidir.
- Gördüğümüz gibi, "izleyecek" şeklindeki basit zamanlı fiile ek fiil gelerek "izleyecekmiş" şeklinde birleşik zamanlı bir fiil (gelecek zamanın rivayeti) oluşturmuştur.
- Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Basit zamanlı fiili birleşik zamanlı yapmak: Yukarıdaki analizimizde de gördüğümüz gibi, "izleyecek" (basit zamanlı) fiiline ek fiil "-miş" gelerek "izleyecekmiş" (birleşik zamanlı) fiilini oluşturmuştur. Bu, ek fiilin bu cümledeki görevidir.
- B) İsim soylu sözcüğü yüklem yapmak: "İzleyecekmiş" bir fiildir, isim soylu bir sözcük değildir. Ek fiilin bu görevi, "güzeldi", "öğretmendi" gibi örneklerde karşımıza çıkar. Bu seçenek yanlıştır.
- C) Haber kipinin anlamını genişletmek: Ek fiil, haber kipinin anlamını genişletmekten ziyade, ona yeni bir zaman veya durum anlamı katarak birleşik zamanlı fiil oluşturur. Bu ifade ek fiilin temel görevini doğru yansıtmamaktadır. Bu seçenek yanlıştır.
- D) Fiile olasılık anlamı katmak: "-miş" eki bazı durumlarda olasılık anlamı katabilir ("Gelmiş olmalı."), ancak bu cümledeki temel görevi, gelecek zamanın rivayetini oluşturarak fiili birleşik zamanlı yapmaktır. Ek fiilin doğrudan ve birincil görevi olasılık katmak değildir. Bu seçenek yanlıştır.
Bu durumda, "izleyecek" basit zamanlı fiilini "izleyecekmiş" şeklinde birleşik zamanlı fiil yapan ek fiilin görevi A seçeneğinde doğru olarak verilmiştir.
Cevap A seçeneğidir.
