Sevgili öğrenciler, bu soruda ek fiilin cümleye kattığı anlamı bulmamız isteniyor. Cümlemiz: "Hikâyenin sonunda prens, güzel bir kuğuya dönüşüvermiş."
- Öncelikle, cümlede geçen ek fiili veya ek fiil görevi gören eki tespit edelim. Burada "dönüşüvermiş" kelimesindeki "-miş" eki, duyulan geçmiş zaman kipini oluşturur ve ek fiil görevi görür.
- Türkçede "-miş" eki, fiillere eklendiğinde genellikle "başkasından duyma" (rivayet) veya "sonradan fark etme" anlamları katar. "Başkasından duyma" anlamı, konuşanın olaya tanık olmadığını, olayı başkasından duyduğunu veya öğrendiğini belirtir. Özellikle masal ve hikaye anlatımlarında sıkça kullanılır.
- Şimdi cümlemizi inceleyelim: "Hikâyenin sonunda prens, güzel bir kuğuya dönüşüvermiş." Bu cümle bir hikaye anlatımının parçasıdır. Anlatıcı, prensin kuğuya dönüştüğünü kendisi görmemiş, bu olayı hikayeden öğrenmiş veya başkasından duymuştur. Bu durum, "-miş" ekinin "başkasından duyma" anlamını taşıdığını gösterir.
- Seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- A) Gerçekleşmemiş niyet: Bu anlam, genellikle "-ecekti" veya "-acaktı" gibi yapılarla ifade edilir (örneğin, "Gelecekti ama gelemedi."). Cümlemiz bu anlamı taşımıyor.
- B) Başkasından duyma: Yukarıda açıkladığımız gibi, "-miş" ekinin hikaye anlatımında veya rivayetlerdeki temel anlamıdır. Cümlemizdeki kullanım bu anlama tam olarak uymaktadır.
- C) Olasılık: "-miş" eki bazen olasılık anlamı katabilir (örneğin, "Gelmiş olmalı."). Ancak bu cümlede kesin bir olay anlatılmakta ve bu olayın kaynağına vurgu yapılmaktadır.
- D) Koşul: Koşul anlamı "-se/-sa" ekleriyle ifade edilir (örneğin, "Gelirse söylerim."). Cümlemizde böyle bir yapı yoktur.
- Bu durumda, cümlenin anlatım biçimi ve "-miş" ekinin kullanımı göz önüne alındığında, ek fiilin cümleye kattığı anlamın "başkasından duyma" olduğu açıktır.
Cevap B seçeneğidir.
