6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil, isme gelerek onu yüklem yapmıştır?
A) Bu konuyu daha önce de konuşmuştuk.
B) Yarın hava güneşli olacakmış.
C) En sevdiğim renk mavidir.
D) Sen de bizimle gelecektin.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, ek fiilin iki temel görevinden birini, yani isme gelerek onu yüklem yapma görevini arıyoruz. Ek fiilin (imek fiili) iki ana görevi vardır:
- 1. İsim soylu sözcükleri yüklem yapmak: Bir isim, sıfat veya zamir ek fiil alarak cümlenin yüklemi olabilir. (Örnek: "Bu ev güzeldir.")
- 2. Basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı yapmak: Bir fiil çekimine ek fiil eklenerek o fiilin zamanı birleşik hale getirilir. (Örnek: "Dün ders çalışıyordum.")
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve hangi seçenekte ek fiilin isme gelerek yüklem yaptığını bulalım:
- A) Bu konuyu daha önce de konuşmuştuk.
- Bu cümlede yüklem "konuşmuştuk" fiilidir.
- "Konuş-" fiil köküne "-muş" (duyulan geçmiş zaman) ve "-tu" (ek fiilin hikayesi) ekleri gelmiştir.
- Burada ek fiil, bir fiile gelerek onu birleşik zamanlı yapmıştır (duyulan geçmiş zamanın hikayesi). Bu, bizim aradığımız durum değildir.
- B) Yarın hava güneşli olacakmış.
- Bu cümlede yüklem "olacakmış" fiilidir.
- "Ol-" fiil köküne "-acak" (gelecek zaman) ve "-mış" (ek fiilin rivayeti) ekleri gelmiştir.
- Burada da ek fiil, bir fiile gelerek onu birleşik zamanlı yapmıştır (gelecek zamanın rivayeti). Bu da aradığımız durum değildir.
- C) En sevdiğim renk mavidir.
- Bu cümlede yüklem "mavidir" sözcüğüdür.
- "Mavi" bir isimdir. "Mavi" ismine ek fiilin geniş zaman eki olan "-dir" gelerek bu ismi cümlenin yüklemi yapmıştır.
- İşte aradığımız durum tam olarak budur! Ek fiil, "mavi" ismine gelerek onu yüklem yapmıştır.
- D) Sen de bizimle gelecektin.
- Bu cümlede yüklem "gelecektin" fiilidir.
- "Gel-" fiil köküne "-ecek" (gelecek zaman) ve "-ti" (ek fiilin hikayesi) ekleri gelmiştir.
- Burada da ek fiil, bir fiile gelerek onu birleşik zamanlı yapmıştır (gelecek zamanın hikayesi). Bu da aradığımız durum değildir.
Gördüğümüz gibi, sadece C seçeneğinde ek fiil bir isme gelerek onu yüklem yapmıştır.
Cevap C seçeneğidir.
