7. "Çocukken bu parka sık sık gelirdik." cümlesindeki ek fiilin görevi nedir?
A) İsim soylu sözcüğü yüklem yapmak
B) Basit zamanlı fiili birleşik zamanlı yapmak
C) Fiile geçmiş zaman anlamı katmak
D) Cümleye şart anlamı katmak
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, ek fiilin cümledeki görevini doğru bir şekilde anlamamız gerekiyor. Ek fiil, Türkçede iki temel göreve sahiptir. Gelin, cümlemizi adım adım inceleyelim:
- Öncelikle, verilen cümleyi tekrar okuyalım: "Çocukken bu parka sık sık gelirdik."
- Bu cümlede yüklem olan fiil "gelirdik" sözcüğüdür.
- "Gelirdik" fiilini köklerine ayıralım: "gel-" (fiil kökü) + "-ir" (geniş zaman eki) + "-di" (ek fiilin hikaye eki) + "-k" (birinci çoğul şahıs eki).
- Burada ek fiil, "-di" ekidir (aslında "idi" imişinin kaynaşmış halidir).
- Şimdi ek fiilin görevlerini hatırlayalım:
- Birinci görev: İsim soylu sözcükleri yüklem yapmak (Örnek: "O bir öğrenciydi.")
- İkinci görev: Basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı fiil yapmak (Örnek: "gelir" (geniş zaman) + "idi" (ek fiil) = "gelirdi" (geniş zamanın hikayesi)).
- "Gelir" sözcüğü, tek bir zaman eki (-ir) aldığı için basit zamanlı bir fiildir.
- "Gelir" fiiline ek fiil olan "-di" (idi) eklendiğinde, "gelirdik" şeklini almıştır. Bu yeni yapı, "geniş zamanın hikayesi" olarak adlandırılan birleşik zamanlı bir fiildir.
- Yani, ek fiil burada "gelir" şeklindeki basit zamanlı fiili alıp, onu "gelirdik" şeklindeki birleşik zamanlı bir fiile dönüştürmüştür.
- Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) İsim soylu sözcüğü yüklem yapmak: "Gelirdik" bir fiildir, isim soylu bir sözcük değildir. Bu görev ek fiilin ilk görevidir ama bu cümlede bu şekilde kullanılmamıştır.
- B) Basit zamanlı fiili birleşik zamanlı yapmak: "Gelir" (basit zamanlı) fiili, ek fiil sayesinde "gelirdik" (birleşik zamanlı) fiiline dönüşmüştür. Bu tanım, ek fiilin bu cümledeki görevini tam olarak karşılamaktadır.
- C) Fiile geçmiş zaman anlamı katmak: Ek fiil evet geçmiş zaman anlamı katmıştır, ancak buradaki asıl görevi, basit zamanlı bir fiili alıp onu birleşik zamanlı bir fiil haline getirmektir. Sadece geçmiş zaman anlamı katmak, ek fiilin bu yapıdaki ana görevinin eksik bir tanımıdır. Örneğin, "geldi" fiili de geçmiş zaman anlamı taşır ama ek fiil almamıştır ve basit zamanlıdır.
- D) Cümleye şart anlamı katmak: Şart anlamı katmak için ek fiilin "-se / -sa" eki kullanılır (Örnek: "gelirse"). Cümlemizde böyle bir durum söz konusu değildir.
Bu durumda, ek fiilin "gelirdik" fiilindeki görevi, basit zamanlı "gelir" fiilini birleşik zamanlı "geniş zamanın hikayesi" haline getirmektir.
Cevap B seçeneğidir.
