2. "O, sınıfımızın en çalışkan öğrencisiydi." cümlesindeki ek fiilin görevi nedir?
A) Basit zamanlı fiili birleşik zamanlı yapmak
B) İsim soylu sözcüğü yüklem yapmak
C) Fiile olumsuzluk anlamı katmak
D) Cümleye gelecek zaman anlamı katmak
Sevgili öğrenciler, bu soruda ek fiilin cümledeki görevini bulmamız isteniyor. Ek fiillerin iki temel görevi vardır. Şimdi cümlemizi inceleyerek doğru görevi bulalım:
- Öncelikle verilen cümleyi dikkatlice okuyalım: "O, sınıfımızın en çalışkan öğrencisiydi."
- Bu cümlede ek fiil, "öğrencisiydi" kelimesinde bulunan "-idi" ekidir.
- Ek fiilin eklendiği kelimeye bakalım: "öğrencisi" kelimesi bir isim soylu sözcüktür (bir isimdir).
- Ek fiiller, isimlere veya isim soylu sözcüklere eklendiğinde, o sözcüğü cümlenin yüklemi yapma görevi üstlenirler. Bu cümlede de "sınıfımızın en çalışkan öğrencisi" ifadesi, ek fiil sayesinde cümlenin yüklemi olmuştur.
- Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Basit zamanlı fiili birleşik zamanlı yapmak: Bu, ek fiilin fiillere gelerek yaptığı bir görevdir (örneğin, "geliyor" (basit zamanlı) + "idi" = "geliyordu" (birleşik zamanlı)). Ancak bizim cümlemizde ek fiil bir isme gelmiştir. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.
- B) İsim soylu sözcüğü yüklem yapmak: Ek fiil, "öğrencisi" (isim soylu sözcük) kelimesine gelerek bu ifadeyi cümlenin yüklemi yapmıştır. Bu, ek fiilin isimlere geldiğindeki temel görevidir. Bu nedenle B seçeneği doğrudur.
- C) Fiile olumsuzluk anlamı katmak: Olumsuzluk anlamı genellikle "-me/-ma" ekleriyle sağlanır. Ek fiilin böyle bir görevi yoktur. Bu nedenle C seçeneği yanlıştır.
- D) Cümleye gelecek zaman anlamı katmak: Gelecek zaman anlamı "-ecek/-acak" ekleriyle sağlanır. Ek fiilin böyle bir görevi yoktur. Bu nedenle D seçeneği yanlıştır.
Gördüğümüz gibi, ek fiil "öğrencisi" isim soylu sözcüğüne gelerek onu cümlenin yüklemi yapmıştır.
Cevap B seçeneğidir.
