Bilişsel-davranışçı yaklaşıma göre, bir öğrencinin "ya hep ya hiç" tarzı düşüncesi (örneğin, "Bu sınavdan 100 alamazsam başarısız sayılırım") hangi kavramla açıklanır?
A) Felaketleştirme
B) Keyfi çıkarsama
C) Aşırı genelleme
D) İkili düşünme
Merhaba sevgili öğrencilerim! Bu soruyu bilişsel-davranışçı yaklaşım ilkelerini kullanarak adım adım çözelim ve doğru cevabı bulalım.
Öncelikle soruyu dikkatlice okuyalım: Bir öğrencinin "ya hep ya hiç" tarzı düşüncesi (örneğin, "Bu sınavdan 100 alamazsam başarısız sayılırım") hangi kavramla açıklanır?
Şimdi de seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Felaketleştirme: Felaketleştirme, olumsuz bir olayın sonuçlarını abartılı bir şekilde değerlendirme eğilimidir. Örneğin, "Sınavda başarısız olursam hayatım biter!" gibi. Bu, sorudaki "ya hep ya hiç" düşüncesinden farklıdır.
- B) Keyfi çıkarsama: Keyfi çıkarsama, yeterli kanıt olmadan veya kanıtlar aksini gösterirken olumsuz sonuçlara varmaktır. Örneğin, bir arkadaşınızın size selam vermemesinden dolayı "Beni sevmiyor" sonucuna varmak gibi. Bu da sorudaki düşünce tarzını tam olarak karşılamaz.
- C) Aşırı genelleme: Aşırı genelleme, tek bir olumsuz deneyimden yola çıkarak genel bir sonuca varmaktır. Örneğin, bir sınavdan düşük not almak ve "Ben hiçbir zaman başarılı olamayacağım" diye düşünmek gibi. Bu da "ya hep ya hiç" düşüncesinden farklı bir mantık yürütmedir.
- D) İkili düşünme: İkili düşünme (veya kutuplaşmış düşünme), olayları sadece iki uç noktada görme eğilimidir. Yani, ya tamamen başarılı ya da tamamen başarısız, ya mükemmel ya da berbat gibi. "Ya hep ya hiç" düşüncesi tam olarak bu kavramı ifade eder. Öğrencinin "Bu sınavdan 100 alamazsam başarısız sayılırım" demesi, sınavı ya tam başarı (100 almak) ya da tam başarısızlık olarak görmesi anlamına gelir.
Gördüğümüz gibi, "ya hep ya hiç" tarzı düşünce, bilişsel-davranışçı yaklaşımda ikili düşünme kavramıyla açıklanır.
Cevap D seçeneğidir.
