Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soru, klasik koşullanma sürecinin temel kavramlarından birini anlamamızı istiyor. Klasik koşullanma, bir organizmanın başlangıçta tepki vermediği bir uyarana, başka bir uyaranla eşleştirilmesi sonucunda tepki vermeyi öğrenmesidir. Gelin, bu süreci adım adım inceleyelim:
- Koşulsuz Uyaran (KU): Bu, doğal olarak, yani hiçbir öğrenme olmadan belirli bir tepkiyi (koşulsuz tepkiyi) ortaya çıkaran uyarandır. Örneğin, bir köpeğe yemek verildiğinde salya akıtması durumunda, yemek "koşulsuz uyaran"dır.
- Nötr Uyaran (NU): Bu, başlangıçta ilgili tepkiyi (salya akıtma gibi) ortaya çıkarmayan uyarandır. Örneğin, bir zil sesi, köpek için başlangıçta nötr bir uyarandır; tek başına salya akıtmasına neden olmaz.
- Eşleştirme (Koşullanma Süreci): Klasik koşullanmada, nötr uyaran (zil sesi) ile koşulsuz uyaran (yemek) tekrar tekrar birlikte sunulur. Yani, zil sesi çalar ve hemen ardından yemek verilir. Bu eşleştirme sayesinde, köpek zil sesi ile yemeği ilişkilendirmeyi öğrenir.
- Nötr Uyaranın Dönüşümü: Eşleştirme süreci yeterince tekrarlandığında, başlangıçta nötr olan zil sesi artık tek başına salya akıtma tepkisini ortaya çıkarabilir hale gelir. İşte bu noktada, nötr uyaran artık nötr değildir; yeni bir işlev kazanmıştır.
- Kazandığı İşlev: Nötr uyaranın, koşulsuz uyaranla eşleştirilmesi sonucunda, tek başına bir tepkiyi (salya akıtma) ortaya çıkarma yeteneği kazandığı bu yeni haline Koşullu Uyaran denir. Çünkü bu uyaranın tepkiyi ortaya çıkarma gücü, bir "koşula" (yani koşulsuz uyaranla eşleştirilmeye) bağlı olarak öğrenilmiştir.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Koşulsuz tepki: Bu, koşulsuz uyarana karşı gösterilen doğal, öğrenilmemiş tepkidir (örneğin, yemeğe karşı salya akıtma). Soru, uyaranın kazandığı işlevi soruyor, tepkiyi değil.
- B) Koşullu uyaran: Bu, nötr uyaranın koşulsuz uyaranla eşleştirilmesi sonucunda, koşullu tepkiyi ortaya çıkarma yeteneği kazandığı uyarandır. Tanımımıza tamamen uyuyor.
- C) Koşullu tepki: Bu, koşullu uyarana karşı gösterilen öğrenilmiş tepkidir (örneğin, zil sesine karşı salya akıtma). Soru, uyaranın kazandığı işlevi soruyor, tepkiyi değil.
- D) Nötr tepki: Klasik koşullanmada böyle bir terim kullanılmaz. Nötr uyaran başlangıçta belirli bir tepkiyi ortaya çıkarmaz, ancak "nötr tepki" diye bir kavram yoktur.
Bu açıklamalar ışığında, nötr uyaranın koşulsuz uyaranla eşleştirilmesi sonucu kazandığı işlevin adı "Koşullu uyaran"dır.
Cevap B seçeneğidir.
