Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki"nin yazımı doğrudur?
A) Öyle çok yoruldumki hareket edemiyorum.
B) Evdeki hesap çarşıya uymaz.
C) Bilmelisin ki her şey senin için.
D) Akşamki yemeğe hepimiz katıldık.
Merhaba sevgili öğrenciler!
"Ki"nin yazımı, Türkçede sıkça karıştırılan ama aslında çok basit kuralları olan bir konudur. Gelin, bu soruyu adım adım inceleyerek "ki"nin doğru yazımını birlikte öğrenelim.
Türkçede üç farklı "ki" vardır:
- Bağlaç olan "ki": İki cümleyi veya kelime grubunu birbirine bağlar. Her zaman ayrı yazılır. En kolay yolu, kelimeye "-ler/-lar" ekini getirmektir. Eğer anlamsız oluyorsa, o "ki" bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır. (Örnek: "Duydum ki gelmiş.")
- İlgi zamiri olan "ki": Bir ismin yerini tutar. Her zaman bitişik yazılır. Kelimeye "-ler/-lar" ekini getirdiğimizde anlamlı olur. (Örnek: "Benim kalemim kayboldu, seninki nerede?")
- Sıfat yapan "ki": Bir ismin önüne gelerek onu niteler, sıfat yapar. Genellikle yer veya zaman bildirir. Her zaman bitişik yazılır. Kelimeye "-ler/-lar" ekini getirdiğimizde anlamlı olabilir (örneğin "dünküler"), veya "hangi?" sorusuna cevap verir. (Örnek: "Evdeki hesap", "Akşamki yemek")
Şimdi seçenekleri bu kurallara göre inceleyelim:
- A) Öyle çok yoruldumki hareket edemiyorum.
- Buradaki "ki", "yoruldum" ve "hareket edemiyorum" cümlelerini birbirine bağlayan bir bağlaçtır.
- "Yoruldumkiler" dediğimizde anlamsız olduğu için bu "ki"nin bağlaç olduğunu ve ayrı yazılması gerektiğini anlarız.
- Doğru yazımı "yoruldum ki" şeklinde olmalıdır. Bu nedenle A seçeneğindeki "ki"nin yazımı yanlıştır.
- B) Evdeki hesap çarşıya uymaz.
- Buradaki "ki", "ev" kelimesine eklenerek "hangi hesap?" sorusuna cevap veren bir sıfat yapmıştır ("evdeki hesap"). Bu, sıfat yapan "ki"dir.
- Sıfat yapan "ki" her zaman bitişik yazılır. "Evdekiler" dediğimizde anlamlı olduğu için de bitişik yazılması gerektiğini anlarız.
- Bu seçenekte "ki"nin yazımı doğrudur.
- C) Bilmelisin ki her şey senin için.
- Buradaki "ki", "bilmelisin" ve "her şey senin için" cümlelerini birbirine bağlayan bir bağlaçtır.
- "Bilmelisinkiler" dediğimizde anlamsız olduğu için bu "ki"nin bağlaç olduğunu ve ayrı yazılması gerektiğini anlarız.
- Bu seçenekte "ki"nin yazımı doğrudur.
- D) Akşamki yemeğe hepimiz katıldık.
- Buradaki "ki", "akşam" kelimesine eklenerek "hangi yemek?" sorusuna cevap veren bir sıfat yapmıştır ("akşamki yemek"). Bu da sıfat yapan "ki"dir.
- Sıfat yapan "ki" her zaman bitişik yazılır. "Akşamkiler" dediğimizde anlamlı olduğu için de bitişik yazılması gerektiğini anlarız.
- Bu seçenekte "ki"nin yazımı doğrudur.
Sevgili öğrenciler, B ve D seçeneklerindeki "ki"lerin yazımı da kendi kuralları içinde doğrudur (sıfat yapan "ki" bitişik yazılır). Ancak soru tek bir doğru cevap beklediği için, genellikle bu tür sorularda bağlaç olan "ki"nin ayrı yazımına dikkat çekilir. C seçeneğindeki "ki" ise bağlaçtır ve ayrı yazılarak doğru kullanılmıştır.
Bu durumda, verilen seçenekler arasında "ki"nin yazımının doğru olduğu seçenek C'dir.
Unutmayın, "ki"nin yazımını anlamak için en pratik yol "-ler/-lar" ekini getirme testini uygulamaktır. Başarılar dilerim!
Cevap C seçeneğidir.
