Hangisinde "de" ekinin yazımı doğrudur?
A) Bu işte seninde katkın büyük.
B) Sende mi bizimle geleceksin?
C) Okulda ki etkinliğe katıldık.
D) Yarın sınavda başarılı olacağım.
Sevgili öğrenciler, bu soruda Türkçe'nin önemli yazım kurallarından biri olan "de" ekinin doğru kullanımını inceleyeceğiz. "De" ekinin bağlaç mı yoksa ek mi olduğunu anlamak için uygulayabileceğimiz pratik bir yöntem var: "çıkarma testi". Gelin, her bir seçeneği bu testle değerlendirelim:
- A) Bu işte seninde katkın büyük.
- Buradaki "seninde" kelimesini inceleyelim. "de" ekini cümleden çıkarıp okuyalım: "Bu işte senin katkın büyük."
- Cümlenin anlamı bozulmuyor, hatta "senin de" şeklinde ayrı yazıldığında "senin bile, senin dahi" anlamını vererek daha doğru bir ifade oluyor.
- Bu durumda "de" bir bağlaçtır ve ayrı yazılması gerekir. Yani "senin de" şeklinde olmalıydı. Bu seçenek yanlıştır.
- B) Sende mi bizimle geleceksin?
- Buradaki "Sende" kelimesini inceleyelim. "de" ekini cümleden çıkarıp okuyalım: "Sen mi bizimle geleceksin?"
- Cümlenin anlamı bozulmuyor, hatta "sen de" şeklinde ayrı yazıldığında "sen bile, sen dahi" anlamını vererek daha doğru bir ifade oluyor.
- Bu durumda "de" bir bağlaçtır ve ayrı yazılması gerekir. Yani "Sen de mi bizimle geleceksin?" şeklinde olmalıydı. Bu seçenek yanlıştır.
- C) Okulda ki etkinliğe katıldık.
- Bu seçenekte "de" değil, "ki" ekinin yazımı söz konusudur. "Okulda ki" ifadesindeki "ki", sıfat yapan "-ki" ekidir ve kendinden önceki kelimeye bitişik yazılır.
- Doğru yazımı "Okuldaki etkinliğe katıldık." şeklinde olmalıydı. Bu seçenek yanlıştır.
- D) Yarın sınavda başarılı olacağım.
- Buradaki "sınavda" kelimesini inceleyelim. "da" ekini cümleden çıkarıp okuyalım: "Yarın sınav başarılı olacağım."
- Cümlenin anlamı tamamen bozuluyor ve anlamsız hale geliyor. "Sınavda" kelimesindeki "-da" eki, bulunma durumu bildiren bir ektir.
- Ek olan "-de/-da" her zaman kelimeye bitişik yazılır. Bu nedenle "sınavda" kelimesinin yazımı doğrudur.
Bu analizler sonucunda, "de" ekinin doğru yazıldığı seçeneğin D olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap D seçeneğidir.
