KPSS de, ki, mi nin yazımı Test 2

"de" ekinin yazımıyla ilgili aşağıdaki kurallardan hangisi yanlıştır?

A) Bulunma hal eki olan "-de" bitişik yazılır
B) Bağlaç olan "de" ayrı yazılır
C) "-de" eki ünsüz benzeşmesine uğrayarak "-te, -ta" olabilir
D) Cümleden çıkarıldığında anlam bozuluyorsa ayrı yazılır

Merhaba sevgili öğrenciler, "de" ekinin yazımıyla ilgili kuralları adım adım inceleyelim ve hangi seçeneğin yanlış olduğunu bulalım.

• A) Bulunma hal eki olan "-de" bitişik yazılır: Bu kural doğrudur. Bulunma hal eki olan "-de" (veya "-da"), bir ismin nerede bulunduğunu, ne zaman olduğunu veya neyin üzerinde olduğunu belirtir. Bu ek, her zaman kelimeye bitişik yazılır.
  • Örnek: "Evde kimse yok." (Nerede yok? Evde.)
  • Örnek: "Okulda ders çalıştı." (Nerede çalıştı? Okulda.)
• B) Bağlaç olan "de" ayrı yazılır: Bu kural da doğrudur. Bağlaç olan "de" (veya "da"), cümleye "dahi", "bile" gibi anlamlar katar ve genellikle bir şeyi veya kişiyi diğerlerine ekleme işlevi görür. Bu "de" her zaman kelimeden ayrı yazılır.
  • Örnek: "Sen de gel." (Sen dahi gel.)
  • Örnek: "O da biliyor." (O bile biliyor.)
• C) "-de" eki ünsüz benzeşmesine uğrayarak "-te, -ta" olabilir: Bu kural da doğrudur. Bulunma hal eki olan "-de" (veya "-da"), kendinden önceki kelimenin son harfi sert ünsüz (f, s, t, k, ç, ş, h, p) ile bitiyorsa, ünsüz benzeşmesi kuralına göre "-te" veya "-ta" şeklini alır. Bağlaç olan "de" ise asla bu değişime uğramaz.
  • Örnek: "Kitapta ne yazıyor?" (Kitap kelimesi 'p' sert ünsüzüyle bittiği için '-ta' oldu.)
  • Örnek: "Ağaçta kuş var." (Ağaç kelimesi 'ç' sert ünsüzüyle bittiği için '-ta' oldu.)
• D) Cümleden çıkarıldığında anlam bozuluyorsa ayrı yazılır: Bu kural yanlıştır. "de"nin yazımını ayırt etmenin en pratik yolu, onu cümleden çıkarmaktır:
  • Eğer "de" cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozuluyorsa veya cümle anlamsız hale geliyorsa, bu bir ektir ve kelimeye bitişik yazılması gerekir. (Örnek: "Evde kimse yok." -> "Ev kimse yok." - Anlam bozuldu, bitişik yazılır.)
  • Eğer "de" cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmuyorsa (sadece vurgu değişiyorsa), bu bir bağlaçtır ve kelimeden ayrı yazılması gerekir. (Örnek: "Sen de gel." -> "Sen gel." - Anlam bozulmadı, ayrı yazılır.)

  Seçenekte belirtilen "Cümleden çıkarıldığında anlam bozuluyorsa ayrı yazılır" ifadesi, yukarıdaki kuralın tam tersini söylemektedir. Anlam bozuluyorsa bitişik yazılmalı, ayrı değil.

Bu nedenle, yanlış olan kural D seçeneğidir.

Cevap D seçeneğidir.