Hangisinde "ki" ekinin yazımı doğrudur?
A) Öyle yorgunumki ayakta duramıyorum.
B) Sınıftaki öğrenciler dışarı çıktı.
C) Baktımki kimse gelmeyecek.
D) Senin ki daha güzel görünüyor.
Sevgili öğrenciler, bu soruda Türkçe'de sıkça karıştırılan "ki" ekinin veya bağlacının doğru yazımını bulacağız. "Ki"nin yazımı, onun bir ek mi yoksa bir bağlaç mı olduğuna göre değişir. Gelin, bu ayrımı nasıl yapacağımızı ve seçenekleri tek tek inceleyelim.
- "Ki"nin Yazım Kuralı:
- Bağlaç olan "ki": Ayrı yazılır. Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı genellikle bozulmaz, sadece vurgu veya akıcılık değişebilir. Genellikle iki cümleyi veya cümle değerindeki sözleri birbirine bağlar. (Örnek: "Duydum ki geliyormuşsun.")
- Ek olan "ki": Bitişik yazılır. Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulur veya anlamsız hale gelir. Genellikle ya bir ismin yerini tutan (ilgi eki -ki) ya da bir ismi niteleyen (sıfat yapan -ki) bir görev üstlenir. (Örnek: "Evdeki hesap çarşıya uymaz." veya "Benimki daha güzel.")
- Pratik Yöntem: "-ler / -lar" Testi:
- "Ki"nin üzerine "-ler" veya "-lar" çoğul ekini getirin.
- Eğer kelime anlamlı oluyorsa, o "ki" ektir ve bitişik yazılmalıdır. (Örnek: "Evdeki" -> "evdekiler" anlamlı.)
- Eğer kelime anlamsız oluyorsa, o "ki" bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır. (Örnek: "Geldi ki" -> "geldikiler" anlamsız.)
- Şimdi seçenekleri bu kurallar ışığında inceleyelim:
- A) Öyle yorgunumki ayakta duramıyorum.
- Buradaki "ki"yi "-ler" ekiyle deneyelim: "yorgunumkiler" - Anlamsız oluyor.
- Bu durumda "ki" bağlaçtır ve ayrı yazılması gerekir. Doğru yazımı "Öyle yorgunum ki ayakta duramıyorum." şeklinde olmalıdır.
- Bu seçenek yanlıştır.
- B) Sınıftaki öğrenciler dışarı çıktı.
- Buradaki "ki"yi "-ler" ekiyle deneyelim: "sınıftakiler" - Anlamlı oluyor ("sınıfta olanlar" anlamında).
- Bu durumda "ki" ektir (sıfat yapan -ki) ve bitişik yazılması doğrudur. "Sınıftaki" kelimesi, "öğrenciler" ismini niteleyen bir sıfat görevindedir.
- Bu seçenek doğrudur.
- C) Baktımki kimse gelmeyecek.
- Buradaki "ki"yi "-ler" ekiyle deneyelim: "baktımkiler" - Anlamsız oluyor.
- Bu durumda "ki" bağlaçtır ve ayrı yazılması gerekir. Doğru yazımı "Baktım ki kimse gelmeyecek." şeklinde olmalıdır.
- Bu seçenek yanlıştır.
- D) Senin ki daha güzel görünüyor.
- Buradaki "ki"yi "-ler" ekiyle deneyelim: "seninkiler" - Anlamlı oluyor ("senin olanlar" anlamında).
- Bu durumda "ki" ektir (ilgi eki -ki) ve bitişik yazılması gerekir. Doğru yazımı "Seninki daha güzel görünüyor." şeklinde olmalıdır. (Örneğin, "Senin araban daha güzel görünüyor" yerine "Seninki daha güzel görünüyor" denildiğinde, "ki" eki "araba" kelimesinin yerini tutar.)
- Bu seçenek yanlıştır.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, "ki" ekinin doğru yazıldığı tek seçeneğin B seçeneği olduğunu görüyoruz.
Cevap B seçeneğidir.
