Eş baskınlık nedir (İnsan kan grubu AB) Test 2

Bir genin farklı alellerinin heterozigot durumda birlikte etki göstererek fenotipte kendini belli etmesine eş baskınlık denir.
Buna göre aşağıdaki insan özelliklerinden hangisi eş baskınlığa örnek olarak gösterilebilir?

A) Saç rengi
B) AB0 kan grubu sistemi
C) Boy uzunluğu
D) Göz rengi

Merhaba sevgili öğrenciler! Genetik konuları bazen karmaşık gibi görünse de, dikkatli adımlarla ilerlediğimizde her kavramı kolayca anlayabiliriz. Bu soruda da eş baskınlık gibi önemli bir kalıtım şeklini ele alacağız. Hadi başlayalım!

• Eş Baskınlık Nedir?

  Soruda da belirtildiği gibi, eş baskınlık (kodominans), bir genin farklı alellerinin heterozigot durumda (yani bireyde genin iki farklı kopyası bulunduğunda) birbirleri üzerinde baskınlık kurmadan, her ikisinin de fenotipte (dış görünüşte) tam olarak kendini göstermesidir. Yani, iki farklı alel de aynı anda ve tam güçleriyle etkilerini ortaya koyar.

• Seçenekleri İnceleyelim:

  • A) Saç rengi: Saç rengi genellikle birden fazla genin kontrolünde olan (poligenik) ve bazen eksik baskınlık veya tam baskınlık gösteren alellere sahip karmaşık bir özelliktir. Ancak eş baskınlığa doğrudan bir örnek değildir.

  • B) AB0 kan grubu sistemi: İşte bu, eş baskınlığın en güzel ve anlaşılır örneklerinden biridir! İnsanlarda kan grubunu belirleyen genin üç farklı aleli vardır: $I^A$, $I^B$ ve $i$.

    • $I^A$ aleli A antijeni üretilmesini sağlar.
    • $I^B$ aleli B antijeni üretilmesini sağlar.
    • $i$ aleli ise antijen üretilmemesini sağlar ve hem $I^A$ hem de $I^B$ alellerine karşı çekiniktir.

    Eğer bir birey $I^A$ ve $I^B$ alellerini birlikte taşıyorsa (yani genotipi $I^A I^B$ ise), bu bireyin kan grubu AB olur. Bu durumda, hem A antijeni hem de B antijeni alyuvarların yüzeyinde aynı anda ve tam olarak bulunur. Ne A aleli B aleline baskın gelmiştir ne de B aleli A aleline. Her ikisi de fenotipte kendini tam olarak göstermiştir. Bu durum, eş baskınlığın mükemmel bir örneğidir.

  • C) Boy uzunluğu: Boy uzunluğu, genellikle birçok genin birlikte etki ettiği (poligenik kalıtım) ve çevresel faktörlerin de önemli rol oynadığı bir özelliktir. Eş baskınlığa örnek teşkil etmez.

  • D) Göz rengi: Göz rengi de saç rengi gibi birden fazla genin kontrolünde olan karmaşık bir özelliktir. Farklı genler ve alellerin etkileşimiyle oluşur, ancak eş baskınlık mekanizmasıyla açıklanmaz.

• Sonuç: Seçenekleri incelediğimizde, AB0 kan grubu sisteminin, özellikle AB kan grubuna sahip bireylerde $I^A$ ve $I^B$ alellerinin birlikte ve tam olarak fenotipte kendini göstermesi nedeniyle eş baskınlığa en uygun örnek olduğunu görüyoruz.

Cevap B seçeneğidir.