Yüklem nasıl bulunur Test 1

4. "Annem, bizim için en güzel yemekleri yapar." cümlesinde yüklemin türü nedir?

A) İsim
B) Zamir
C) Basit fiil
D) Birleşik fiil

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruda, verilen cümlenin yüklemini bulup türünü belirleyeceğiz. Adım adım ilerleyelim:

• Adım 1: Cümlenin Yüklemini Bulma

  Bir cümlenin yüklemi, cümlede bildirilen işi, oluşu, hareketi veya durumu ifade eden temel ögedir. Genellikle cümlenin sonunda bulunur ve yargıyı tamamlar.

  "Annem, bizim için en güzel yemekleri yapar." cümlesinde, yapılan işi bildiren kelime "yapar" kelimesidir. Dolayısıyla yüklemimiz "yapar"dır.

• Adım 2: Yüklemin İsim mi, Fiil mi Olduğunu Belirleme

  Yüklemler temel olarak ikiye ayrılır: İsim yüklemleri ve fiil yüklemleri. Bir kelimenin fiil olup olmadığını anlamak için sonuna "-mak / -mek" mastar ekini getirmeyi deneyebiliriz.

  • "Yapar" kelimesinin kökü "yap-" fiilidir. Sonuna "-mak" mastar ekini getirebiliriz: "yapmak". Bu, "yapar" kelimesinin bir fiil olduğunu gösterir.
  • Eğer kelimeye "-mak / -mek" eki getirilemeseydi (örneğin "öğrenci-mek", "güzel-mek" gibi anlamsız olsaydı), o zaman isim soylu bir kelime olurdu ve ek fiil alarak yüklemleşirdi (örneğin "öğrencidir", "güzeldi").

• Adım 3: Fiil Yükleminin Alt Türünü Belirleme (Basit, Türemiş, Birleşik)

  Fiiller yapılarına göre üçe ayrılır:

  • Basit Fiiller: Herhangi bir yapım eki almamış, sadece çekim ekleri (kip ve şahıs ekleri) almış fiillerdir. Fiil kök veya gövde halindedir.
  • Türemiş Fiiller: İsim veya fiil köklerine yapım eki getirilerek oluşturulmuş fiillerdir (örn: göz-le-mek, aç-ıl-mak).
  • Birleşik Fiiller: İki veya daha fazla kelimenin bir araya gelerek oluşturduğu fiillerdir. Bunlar da kendi içinde kurallı birleşik fiiller (yeterlik, tezlik, sürerlik, yaklaşma), yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiiller (etmek, olmak, kılmak, eylemek, buyurmak) ve anlamca kaynaşmış birleşik fiiller (deyimler) olarak ayrılır.

  "Yapar" fiili, "yap-" fiil köküne geniş zaman kipi eki (-ar) almıştır. Herhangi bir yapım eki almamıştır ve başka bir kelimeyle birleşerek oluşmamıştır. Bu nedenle "yapar" fiili basit bir fiildir.

• Adım 4: Seçenekleri Değerlendirme

  • A) İsim: "Yapar" bir isim değildir.
  • B) Zamir: "Yapar" bir zamir değildir.
  • C) Basit fiil: "Yapar" kelimesi, yapım eki almamış ve tek bir fiil kökünden türemiş bir fiil olduğu için basit fiildir.
  • D) Birleşik fiil: "Yapar" kelimesi, iki kelimenin birleşimiyle oluşmadığı için birleşik fiil değildir.

Bu adımları takip ettiğimizde, "yapar" kelimesinin basit bir fiil olduğunu görürüz.

Cevap C seçeneğidir.